iiinova — where your digital self keeps evolving

Bu erken aşamada hangi senaryonun hayata geçeceğini bilmek mümkün değil. Çok muhtemelen Trump ve Netanyahu'nun hangi senaryoda anlaştıklarını da muhtemelen bilemeyeceğiz. Ama herhalvekarda daha bunalımlı bir bölgesel dengeye adım attığımız açık.

000

Kaldı ki bu sefer müzakere dar anlamda nükleer programın yanısıra, İran'ın balistik programında da sınırlamaları kabul etmesine yönelik olacaktır. JCPOA'nin en eleştiriye açık boyutlarından biri buydu geçmişte.

100

Türkiye açısından ideal çözüm ise gücünün sınırları iyice belli olan, bölgesel caydırıcılığı sınanmış bir İran yönetiminin, müzakere masasına dönmesi ve nükleer programına dair kalıcı taahütlerde bulunmayı kabul etmesidir.

100

Bizim için asıl rahatsız edici olan, İsrail ve ABD'nin İran'da bir rejim değişikliği senaryosunu hayata geçirmeleri olacaktır. İran'ın çözülmesi ve istikrarsızlığa düşmesi Irak ve Suriye'ye benzemez. Sonuçları ve insani boyutta tetikleyeceği olumsuzluklar çok daha ağır olur.

121

Bu senaryo Türkiye açısından rahatsız edici ama riski kabul edilebilir sınırlarda olan bir senaryodur. İdare edilebilir bir belirsizlik dönemidir.

100

ABD desteğinin de kesinleştiği bu ortamda, İran Trump'ı ABD iç politikasında zorlamak adına Hürmüz trafiğini bloke ederek veya zorlaştırarak petrol fiyatlarını artışa geçirmeye de çalışabilir.

100

Tahran'ın yanıtının çok kısa sürede için görünürlüğü olan ama İsrail'e askeri etkisi tartışmalı bir hava saldırısı şeklinde olması çok muhtemel. İran, vekil güçleri üzerinden İsrail içinde terör saldırıları da planlayabilir.

100

Birinci senaryoda saldırının amacına dair varsayım İran'ın nükleer programının engellenmesi. Bu durumda önümüzdeki günlerde ve haftalarda bir eskalasyon ister istemez yaşanacaktır. Tahran rejiminin kendi meşruiyeti açından bir yanıt vermesi şart.

100

İsrail'in İran'a saldırısını Türkiye açısından da yorumlamakta fayda var. Bizim için ne demek olduğuna odaklanmamız gerekiyor. Bu saldırının amacının varsayımına dair 2 senaryo üzerinden gitmek lazım.

Camille Grand @camillegrand.bsky.social · 04/06/2025

Reposted by Sinan Ulgen

« The end of the Imperial Republic and the future of the trans-Atlantic alliance », my @brookings.edu Raymond Aron lecture and the following conversation with @constelz.bsky.social Peter Rough and Mara Karlin is now available online. Special thanks to @taravarma.bsky.social youtu.be/74oUR7wsFFA

youtu.be

The end of the Imperial Republic and the future of the trans-Atlantic alliance

YouTube video by Brookings Institution

0194

Sinan Ulgen @sinanulgen.bsky.social · 30/05/2025

For my recent research on bias in Large Language Models and its possible impact on the learning of international relations, I had asked the exact same question to a range of AI models. To check out their answer -> foreignpolicy.com/2025/05/12/b... carnegieendowment.org/research/202...

Biased AI Models Are Increasing Political Polarization

AI tools trained in different countries are producing wildly divergent views on controversial geopolitical questions.

022

Reposted by Sinan Ulgen

In my @ForeignPolicy commentary, I examined the public policy consequences of the emergence of large language models from the lens of international relations. foreignpolicy.com/20... 1/3

Biased AI Models Are Increasing Political Polarization

AI tools trained in different countries are producing wildly divergent views on controversial geopolitical questions.

142

Do these models exhibit a worldview that colors their answers? The answer is an unequivocal yes. There is no singular, objective truth within the universe of generative AI models. Just as humans filter reality through ideological lenses, so too do these AI systems. 3/3

I explored how LLMs were starting to shape the learning of international relations—especially when models trained in different countries on varying datasets end up producing alternative versions of truth. 2/3

In my @ForeignPolicy commentary, I examined the public policy consequences of the emergence of large language models from the lens of international relations. foreignpolicy.com/20... 1/3

Biased AI Models Are Increasing Political Polarization

AI tools trained in different countries are producing wildly divergent views on controversial geopolitical questions.

142

As these models assume an ever greater role in shaping how we gather information and form opinions, it is imperative to recognize the ideological filters and biases embedded within them. 2/2

In my latest @ForeignPolicy Argument, I explore impact of the emergence of Large Language Models on the learning of international relations and evaluate their implications for global public policy. foreignpolicy.com/20... 1/2

Biased AI Models Are Increasing Political Polarization

AI tools trained in different countries are producing wildly divergent views on controversial geopolitical questions.

141

Sinan Ulgen @sinanulgen.bsky.social · 16/04/2025

Yet one more clear sign that Trump's tariffs are used by the WH for non-economic aims. The weaponization of geo-economics, ending the credibility of multilateral commitments which essentially binds economic measures to economic objectives. www.independent.co.uk/news/uk/poli...

independent.co.uk

Starmer told to accept Trump ‘free speech’ agenda to win trade deal

‘Good chance’ of agreement, says JD Vance – but sources say his concerns over Britain’s hate speech laws ‘are still a red line’

Reposted by Sinan Ulgen

Trump tarifeleri 90 günlüğüne askıya aldı. Şimdi ne olacak? Türkiye'nin karşısına ne çıkacak? 90 günlük süre, ABD idaresi tarafından ticari ortaklarından ödün elde etmek için kullanılacak. Çok sayıda ikili müzakere yürütülmesi gerekeceği için bu süre de uzayacak muhtemelen. 1/10

121

And the 90 days hiatus is very likely to be used for that purpose. Join the US in raising barriers to China or else bilateral tariffs will go back up. Total destruction of global trade rules.

How will the US trading partners respond once they receive Trump's invitation to join the "trade crime syndicate" ? Because asking trade partners to also raise tariffs on China is exactly that. No country desiring to remain compliant with its WTO commitments can do it.

Mesele Ekonomi @meseleekonomi.bsky.social · 12/04/2025

Reposted by Sinan Ulgen

🔥Ticaret savaşlarının tam ortasındayız Peki, 📍Kim daha çok kaybedecek? ABD mi, Çin mi? 📍90 günlük sürede neler olacak? 📍Türkiye ne yapmalı? 📍Trump diğer ülkeleri neye zorluyor? Gazeteci Semih Sakallı sordu, EDAM Direktörü @sinanulgen.bsky.social anlattı. 🎙️ youtu.be/AtLqBk6RaVU

youtu.be

Tehlikeli bir aşamadayız! Ticaret düzeni çökebilir & Ekonomik savaşı kim kazanır? | Sinan Ülgen

YouTube video by Mesele Ekonomi

011

Bunlari ve daha fazlasini @meseleekonomi.bsky.social Semih Sakalli ile konustuk 🎙️youtu.be/AtLqBk6RaVU

Sonuçta Trump tarifeleri küresel düzende kalıcı bir değişikliğe ve istikrarsızlığa işaret ediyor. Kazananı olmayacak bir sarsıntı yaşayacağız. 10/10

021

Uluslararası sistem açısından bir diğer tehlike de burada dolayısıyla. ABD'nin bu çabası çok taraflı ticaret düzenin sonunu getirebilir. Buna uyum sağlamayacak ülke/gruplar olacaktır. AB gibi. Ama o zaman da ABD tarifeleri bu ülkelere karşı yüksek tutacak. 9/10

Ama bu tutum biraz da ortaklarını bir suç örgütüne dahil etmeye zorlamak gibi bir şey. Bu talebin DTÖ kurallarında, uluslararası ticaret hukukunda yeri yok. Tamamen gayri yasal. DTÖ kurallarına göre tek bir ülkeye karşı ayrımcı özel ve yüksek tarifeler külliyen uygulanamaz. 8/10

100

ABD'nin bunu engelleme imkanı da yok. Zira bu sapma her üründe her sektörde karşısına çıkacak. Gümrüklerde bunu kontrol edecek bir insan kaynağı mevcut değil. O nedenle ABD açısından tek çıkış yolu, ortaklarını da Çin'e karşı yüksek koruma uygulamaya "ikna" etmek. 7/10

100

ABD'nin Çin'e çok yüksek, diğer ülkelerin de göreceli olarak daha az tarifelerinin olduğu bir küresel ticaret sisteminin o şekliyle sürdürülebilirliği yok. Buradaki tehlike Çin ürünlerinin diğer ülkeler üzerinden ABD pazarına girmesi yani ticaret sapması. 6/10

100

O nedenle önümüzdeki günlerde Türkiye ile ABD arasındaki olası ticaret müzakerelerinde bu konular masaya yatırılacaktır. Fakat Trump'ın ticari ortaklarından talep edeceği bir diğer husus da Çin'e daha yüksek koruma uygulamaları. Ki bu nokta çok çok sorunlu. Şöyle ki. 5/10

Mesela bu hafta içinde USTR, Kenya'nın % 3 oranında uyguladığı dijital hizmet vergisi (DHV) ve muğlak veri yerelleştirme (data localisation) politikaları hakkında açıklama yaptı. Türkiye de % 7.5 oranında DGV uyguluyor. Oldukça sert veri yerelleştirme politikaları da var 4/10

100

Üstelik bu sefer gündemde tarife dışı engeller de olacak. Özellikle teknoloji şirketlerine yönelik vergi ve regülasyonlar ön planda olacak muhtemelen. Müzakere ve nihai tarife oranı ticari ortağının cari tarifeleri ve tarife dışı engelleri üzerinden şekillenecek. 3/10

100

Bu ödünler ekonomik olabileceği gibi siyasi/dış politika alanında da olabilir. Trump bu ülkeleri istediği çizgiye çekmek için tarifeler üzerinden şantaj yapacak. Bugüne kadar Meksika, Kanada, Danimarka, Panama, AB, BRICS ülkeleri, Rusya bu tehditlere maruz kaldılar. 2/10

100

Camille Grand @camillegrand.bsky.social · 06/04/2025

121

Reposted by Sinan Ulgen

This is wrong factually and on so many accounts.

7669

Tabii pek açıklanmak istemeyen bir diğer hedef de olabilir. O da Trump'ın uluslararası sistemde kendini daha etkin bir aktör olarak konumlandırmak isteği. Çeşitli ülkeler şimdi kendisinden tarifeleri düşürmesi için "ricacı" olacaklar. O da kabul edecek veya etmeyecek.

020

Ekonomik olarak delilik. Toplam ticaretin dengeli olması çabası belki bir ölçüde anlaşılabilir. Ki tu hedefe ulaşmanın yöntemi de tarifeler değil, daha derinde yatan makro dengesizliklerin düzeltilmesi lazım. Ama her bir ülke ile dengeli ticareti zorlamak çok ters.

140

ABD yönetimine yakın iktisatçılar tarafından yapılan açıklamalara bakıldığında, bu "dahiyane" metodolojinin ABD'nin ticaret açığı verdiği HERBİR ülke ile ticaretinin dengelenmesi amacına matuf olduğu anlaşılmakta.

Daha da açık anlatımla, bu yakınlaşmayı sağlayacak adımları atabiliyor olmamız lazım bu dönemin kazananı olmak için. Bu adımlar da yalnızca ekonomik yönetişim ile alakalı değil. Daha da önemli olanlar demokrasi ve hukuk normları. Yapabilecek miyiz ?

050

O nedenle uzun vadede Türkiye bu yeni konjonktürün kazananı olabilir mi sorusuna bu açıdan bakmak lazım. Yanıtı kanaatimce Evet olabilir. Ama bunun şartı Türkiye'yi yatırım ve ticaret ilişkisini yoğunlaştırabileceği blok (yani Avurpa) ile yakınlaşmasını sağlamak.

130

Uzun vadede ise bu yeni konjonktürün, uluslararası ticaret ve yatırım haritasında kalıcı bir değişiklik yaratacağı varsayımından hareket etmek lazım. Yani küreselleşeme tarafından taşınan yerleşik tedarik ve yatırım ilişkileri yön değiştirecek.

Bu nedenle Türkiye'nin korumacılığının arttığı bir ortamda kendi iç pazarını korumaya yönelik daha atik davranması gerekecek. Bu alandaki kurumsal kapasitenin, ki Ticaret Bakanlığı bu alanda oldukça tecrübeli, daha da geliştirilmesi elzem.

Gümrük Birliği ticari korunma politikalarında bağlayıcı değil. Öte yandan Türkiye'nin ikinci dalgaya da hazırlanması lazım. İkinci dalga ile kastım, ABD'nin bu kararının ikincil etkileri. Nedir bunlar ? Mesela ABD pazarına erişimi azalan Çin'in ihracatını Türkiye dahil diğer ülkelere yönlendirmesi.