Sign in

Zientzia Kaiera

@zientziakaiera.eus
425 followers 100 following 6.2K posts

🔺EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren (@katedra.eus) zientzia-dibulgazioko bloga 🔗 zientziakaiera.eus

PostsRepliesMedia
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 9h
Ekuadorreko erauzketen ondorioz indigena-komunitateetan kultura-eraldaketak gertatu direla antzeman du #EHUikerketa batek.
zientziakaiera.eus
Ekuadorreko petrolioaren irabaziak ipar globalera doaz hein handi batean - Zientzia Kaiera
Ikerketak batek zenbakitara ekarri du petrolioaren ustiapenak ipar eta hego globalean dituen ekonomia- eta ingurumen-inpaktuen banaketa.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 10h
#EHUikerketa batek metodologia bat garatu du zenbait molekula desimetrizatzeko eta asimetria molekular mota jakin bat lortzeko. 
zientziakaiera.eus
Simetria molekularra hausten duen metodologia garatu dute - Zientzia Kaiera
UPV/EHUko talde batek metodologia bat garatu du zenbait molekula desimetrizatzeko eta asimetria molekular mota jakin bat lortzeko.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 11h
Galaxien erdiguneetako zulo beltz erraldoiak berez ezingo lirateke fusionatu, baina fusionatzen dira. Iradokitzen dute soluzioa materia ilunaren ezohiko forma bat izan daitekeela.
zientziakaiera.eus
Nola pasatzen dute azken parsec-a fusioan dauden zulo beltz supermasiboek? - Zientzia Kaiera
Zulo beltz erraldoiak berez ezingo lirateke fusionatu, baina fusionatzen dira. Soluzioa materia ilunaren ezohiko forma bat izan daiteke.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 12h
Automatika eta Kontrolaren arloan erabiltzen diren adimen artifizialeko tekniken artean, sistema adituak, logika lausoa, algoritmo ebolutiboak eta neurona-sare artifizialak aurkezten dira.  zientziakaiera.eus/2025/10/06/adime…
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 13h
Sarah Frances Whiting ezaguna da, bereziki, espektroskopioarekin eginiko lanagatik eta 20 urtez Wellesley Collegen ia ekipamendurik gabe emandako astronomiako eskolengatik. 
f.mtr.cool
Sarah Frances Whiting, emakumezko astronomoen irakaslea - Zientzia Kaiera
Sarah Frances Whiting astronomoak Iiarrak katalogatzen egin zuen lana funtsezkoa izan zen egungo izarren sailkapenerako.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 16h
#EHUikerketa honek gasezko planetetako fenomeno atmosferikoei buruzko oinarrizko galdera asko azaleratzen ditu. Zergatik eratzen dira Saturnon soilik halako uhin poligonalak?  f.mtr.cool/vj3bvbbfn3
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 17h
2023. urtean, ordea, planetaren hego hemisferioa gero eta hobeto ikusteko moduan egon ahala, Hubbleekin hartutako irudiek ez zuten hexagono bat erakutsi, baizik eta egitura dekagonal bat.
f.mtr.cool
Dekagono formako egitura bat aurkitu dute Saturnoko hodeietan - Zientzia Kaiera
Dekagono formako egitura bat aurkitu dute gasezko planeta horren hodeietan eta fenomenoaren izaerak erronka jotzen die eredu atmosferikoe.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 18h
Voyager 1 eta 2 espazio-ontziak 1980-1981ean Saturno planetatik pasatu zirenean, aurkikuntza ugari egin zituzten. Horien artean, haren goi-hodeietan ipar poloa inguratzen zuen hexagono itxurako formazio bat.
f.mtr.cool
Dekagono formako egitura bat aurkitu dute Saturnoko hodeietan - Zientzia Kaiera
Dekagono formako egitura bat aurkitu dute gasezko planeta horren hodeietan eta fenomenoaren izaerak erronka jotzen die eredu atmosferikoe.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 19h
#EHUikerketa batek gasezko planetetako fenomeno atmosferikoen ezagutzan aurrerapausoak emateko aukera emango du. 
f.mtr.cool
Dekagono formako egitura bat aurkitu dute Saturnoko hodeietan - Zientzia Kaiera
Dekagono formako egitura bat aurkitu dute gasezko planeta horren hodeietan eta fenomenoaren izaerak erronka jotzen die eredu atmosferikoe.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 20h
Dekagono formako egitura bat aurkitu dute Saturnoko hodeietan. f.mtr.cool/szpbua5iuq
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 04/10/2026
11819 asteroideari Millarca izena jarri zioten eta Txileko emakumezko geologo baten izena erabili zuten lehenengo aldia izan zen; meteoritoen arloan bere ikasketek egindako ekarpenen omenez jarri zioten izen hori. f.mtr.cool/4lfu0tqi6u
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 04/10/2026
Millarca Valenzuela Picónek ikerketaren ardatz planetaren osaera izaten du eta meteoritoak aztertzen ditu horretarako; batez ere, Atacamako basamortukoak, Txile, bederatziehun ale baino gehiago aurkitu baitira basamortu horretan.
f.mtr.cool
Millarca Valenzuela Picón: «Meteorito bat aztertuz egin nintzen geologo» - Zientzia Kaiera
Millarca Valenzuela Picón ikertzaileak ikerketaren ardatz planetaren osaera izaten du eta meteoritoak aztertzen ditu horretarako.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 04/10/2026
Millarca Valenzuela Picón Txileko Universidad Católica del Norteko Zientzia Geologikoen Saileko irakasle elkartua da. Geologian titulatu zen (2004) Txileko unibertsitatean eta zientzietan doktorea da, unibertsitate horretan bertan.
f.mtr.cool
Millarca Valenzuela Picón: «Meteorito bat aztertuz egin nintzen geologo» - Zientzia Kaiera
Millarca Valenzuela Picón ikertzaileak ikerketaren ardatz planetaren osaera izaten du eta meteoritoak aztertzen ditu horretarako.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 04/10/2026
Millarca Valenzuela Picón: «Meteorito bat aztertuz egin nintzen geologo». f.mtr.cool/fuun3w472v
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 03/10/2026
Grabitazio-uhinak lehen aldiz zuzenean detektatzeak erlatibitate orokorraren beste iragarpen handi bat baieztatu ez ezik, unibertsoa aztertzeko leiho berri bat ere ireki zuen.
f.mtr.cool
Grabitazio-uhinen detekzioa - Zientzia Kaiera
2015ean baieztatu zen espazio-denbora uhindu egin zitekeela uhin grabitazionalak lehen aldiz zuzenean detektatu zirenean.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 03/10/2026
Grabitazio-uhinak zulo beltzen edo neutroi-izarren arteko talkek sortzen dituzte, eta espazio-denboran zehar argiaren abiaduran hedatzen dira.
f.mtr.cool
Grabitazio-uhinen detekzioa - Zientzia Kaiera
2015ean baieztatu zen espazio-denbora uhindu egin zitekeela uhin grabitazionalak lehen aldiz zuzenean detektatu zirenean.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 03/10/2026
1915ean, Albert Einsteinek erlatibitate orokorraren teoria aurkeztu zuen, eta espazio-denbora uhindu egin zitekeela iragarri zuen. Hipotesi hutsa izan zena 2015ean baieztatu zen, grabitazio-uhinak zuzenean detektatu zirenean.
f.mtr.cool
Grabitazio-uhinen detekzioa - Zientzia Kaiera
2015ean baieztatu zen espazio-denbora uhindu egin zitekeela uhin grabitazionalak lehen aldiz zuzenean detektatu zirenean.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 03/10/2026
Hurrengo astean, Tolosan, lurraldearekin lotura estua duten produktuen inguruko hainbat ikerketa herritarrengana hurbiltzeko, hiru hitzaldi egongo dira, urriaren 6tik 8ra. zientziakaiera.eus/ekitaldiak/2026/…
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 03/10/2026
Grabitazio-uhinen detekzioa.
f.mtr.cool
Grabitazio-uhinen detekzioa - Zientzia Kaiera
2015ean baieztatu zen espazio-denbora uhindu egin zitekeela uhin grabitazionalak lehen aldiz zuzenean detektatu zirenean.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 02/10/2026
Nola / noiz gertatzen da hotsak bakarrik egiten zekien jaioberria hiztun bihurtze hori? 📚 zientziakaiera.eus/2025/05/08/hotse…
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 02/10/2026
#EHUikerketaren emaitzek erakusten dute eskizofrenia, nahasmendu bipolarra eta depresio nagusia direla plazentaren DNA metilazioarekin lotura handiena duten nahasmendu neuropsikiatrikoak.
zientziakaiera.eus
Eskizofrenia izateko arrisku genetikoaren zati bat plazentan hazten da - Zientzia Kaiera
Loturak identifikatu dira plazentan gertatzen diren aldaketen eta eskizofrenia, nahasmendu bipolarra eta depresioa izateko arriskuaren artean
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 02/10/2026
Gizaki anatomikoki modernoak Eurasiara iritsi zirenean, Neandertalak aurkitu zituzten: sendoagoak, indartsuagoak eta klima hotzera moldatuagoak ziren lehengusuak. 
zientziakaiera.eus
Gure lehengusu neandertalak - Zientzia Kaiera
Gizaki anatomikoki modernoak Eurasiara iritsi zirenean, Neandertalak aurkitu zituzten: sendoagoak, indartsuagoak eta klima hotzera moldatuak.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 02/10/2026
Planetak irauteko mugitzen dira: izar baten inguruan orbitatuko ez balute, izarrak irentsi egingo lituzke. zientziakaiera.eus/2025/10/01/zerga…
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 02/10/2026
Nola diseina eta entrenatu ditzakegu geroz eta konplexuagoak diren ereduak gizakiok ditugun portaera eta jokabideak ahalik eta ondoen simulatzeko?
zientziakaiera.eus
Bootstrap ez-parametrikoa algoritmoen errendimenduaren konparaketarako estatistika bayestarraren alternatiba gisa - Zientzia Kaiera
Algoritmoen errendimenduaren azterketa ezinbestekoa da intereseko aplikazio ahaltsuak eraiki nahi baditugu
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 02/10/2026
Zefalopodoei zenbateraino aplika dakieke “gogamenaren teoria” kontzeptua (norberari eta besteei egoera mentalak antzemateko gaitasuna? Gaitasun hori soilik gizakiona ote den edo beste animalia batzuek ere ba ote duten askotan eztabaidatzen den gaia da gaur egun. zientziakaiera.eus/2026/10/02/z...
zientziakaiera.eus
Zefalopodoen iruzur taktikoa, goi mailako gaitasun kognitiboen adierazle? - Zientzia Kaiera
Cambridgeko Unibertsitateko ikertzaileak argitaratu baitute zefalopodoen iruzur taktikoa-ri buruzko berrazterketa bat.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 02/10/2026
Iruzur taktikoa ikusi da gure ahaiderik gertukoenetan: primateetan. Adibideak ugariagoak dira tximino handietan, batez ere txinpantzeetan. Ugaztunetan ez ezik, korbidoetan ere ikusi da iruzur taktikoa. f.mtr.cool/31fvgo6zhh
011
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 02/10/2026
Iruzur “taktikoan” portaera “zintzoa” erabiltzen da, testuinguru desberdin batean, beste banako batzuk saihesteko. Iruzur taktikoan norbere ikuspegia eta behatzailearena ebaluatu behar izaten dira. Horretarako goi mailako trebezia kognitiboak behar dira. zientziakaiera.eus/2026/10/02/z...
zientziakaiera.eus
Zefalopodoen iruzur taktikoa, goi mailako gaitasun kognitiboen adierazle? - Zientzia Kaiera
Cambridgeko Unibertsitateko ikertzaileak argitaratu baitute zefalopodoen iruzur taktikoa-ri buruzko berrazterketa bat.
001
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 02/10/2026
Gizakiak iruzur egiteko gai gara, beste animaliek baino gaitasun kognitibo askoz handiagoa dugulako. Hala ere, egia da naturan informazio faltsuaren adibide ugari dugula.
f.mtr.cool
Zefalopodoen iruzur taktikoa, goi mailako gaitasun kognitiboen adierazle? - Zientzia Kaiera
Cambridgeko Unibertsitateko ikertzaileak argitaratu baitute zefalopodoen iruzur taktikoa-ri buruzko berrazterketa bat.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 02/10/2026
Zefalopodoen iruzur taktikoa, goi mailako gaitasun kognitiboen adierazle? f.mtr.cool/9mttr9v1yp
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 01/10/2026
Itsas ekosistemek giza osasunari eta ongizateari laguntzen dioten zerbitzu ekosistemiko ugari eskaintzen dituzte. 
zientziakaiera.eus
Oka estuarioko ur-kalitatearen hobekuntzako lehen zantzuak saneamenduaren ondorioz - Zientzia Kaiera
Artikulu honetan Oka estuarioko ur-kalitatea denboran eta espazioan zehar saneamenduarekin batera nola aldatzen den aztertzen da.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 01/10/2026
Egosi, izoztu, irradiatu eta fusil batetik tiro egiteari ere bizirauten dion izakia baita. Nola jakin duten zientzialariek hori? Haiei eta haien kontzientziari galdetu beharko litzaieke.
zientziakaiera.eus
Txiri-txiri, pausoz pauso - Zientzia Kaiera
Zientziak ezagutzen dituen animaliarik erresistenteenetakoak dira tardigradoak. 0.5 mm ingurukoak dira eta planeta osoan daude.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 01/10/2026
#EHUikerketa batek agerian utzi duenez, fitokimikoak, fruta eta barazkietan topa ditzakegun konposatu naturalak, Coviden aurkako aliatu boteretsuak izan daitezke. zientziakaiera.eus/2025/08/11/covid…
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 01/10/2026
Musikari profesional gisa prestatu ondoren, musikak eragiten dituen erantzun emozional eta oroimenezkoek txundituta, esperientzia musikalari lotutako garunaren ikerketara bideratu zuen bere karrera Iballa Burunat Pérez neurozientziak. 
zientziakaiera.eus
Iballa Burunat Pérez: «Neurozientzia musikalaren arloko ikerketak garuna hobeto ulertzen lagun diezagula nahi dut» - Zientzia Kaiera
Iballa Burunat Pérez: «Neurozientzia musikalaren arloko ikerketak garuna hobeto ulertzen lagun diezagula nahi dut».
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 01/10/2026
Kontsumitzen dugun kafe gehiena Arabika kafea da, Coffea arabica espeziea, hain zuzen ere. Munduko kafe-ekoizpenaren %70 landare horri dagokio eta interes ekonomiko handia du. zientziakaiera.eus/2023/02/24/kinur…
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 01/10/2026
Frankek bere tesian erakutsi zuen zuzenketa mekano-kuantikoak behar zirela lortutako datu esperimentalak azaltzeko; bere doktore lanean jasotako grafikoetako bat van Vlecken Nobel hitzaldian agertu zen.
f.mtr.cool
Page Not Found - Zientzia Kaiera
Sentitzen dugu, baina ezin izan dugu aurkitu bilatzen duzuna. Agian, lagungarria izango zaizu hemen agertzen den informazioa edo esteka hauetako bat.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 01/10/2026
Amelia Franken doktorego tesiak agerian jarri zuen zuzenketa kuantikoak behar zirela samario elementuaren portaera esperimentala azaldu ahal izateko. f.mtr.cool/niun3zoshx
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 01/10/2026
Amelia Frankek mekanika kuantikoa ikertu zuen, zehatzago esanda, magnetismoa (osorik azaltzeko derrigorrez teoria kuantikoa erabili behar da), John van Vleck fisikariak gainbegiratuta (1977an Fisikako Nobel Saria lortu zuena). f.mtr.cool/4918at7vw2
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 01/10/2026
Amelia Frank magnetismoa ikertu zuen fisikaria izan zen, baina mekanika kuantikoaren ikuspegia erabiliz.
f.mtr.cool
Page Not Found - Zientzia Kaiera
Sentitzen dugu, baina ezin izan dugu aurkitu bilatzen duzuna. Agian, lagungarria izango zaizu hemen agertzen den informazioa edo esteka hauetako bat.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 01/10/2026
Amelia Frank, magnetismoa aztertzen zuen fisikaria. f.mtr.cool/iz7rsjyjlo
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
Kuaternarioko azaleratze geologikoekin lan egitean, ziklotasun klimatikoa oso baliagarria izan daiteke materialen adina zein izan daitekeen jakiteko, datazio absolutu bat egin aurretik.
f.mtr.cool
Iparraldetik datozen hotzaren seinaleak - Zientzia Kaiera
Iparraldetik hotza zetorrenaren seinalea Kantauri Itsasoan bi itsas animaliak ematen dute, eta klimatologia berreraikitzeko balio dute.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
Eremu magnetikoaz gain zeruaz baliatzen ote diren argitu aldera, zientzialariek berariaz sitsentzako prestatutako hegaldi simulatzaile bat erabili dute. 
zientziakaiera.eus
Izarrei esker orientatzen diren sitsak - Zientzia Kaiera
Argitu dute Australiako sits espezie bat, Lurraren eremu magnetikoaz gain, izarrez baliatzen dela migrazio bidaietan orientatzeko.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
Glaukoma gaixotasun neurodegeneratiboa da, bai eta munduan itsutasuna eragiten duen lehen kausa ere.
zientziakaiera.eus
Elena Vecino: «Glaukoman itsumena eragiten duen kausa deskubritu nahi nuke, hura eragotzi ahal izateko» - Zientzia Kaiera
Elena Vecino Biologia Molekular eta Histologian katedraduna da EHUan, bai eta neuroftalmologiako munduko aditurik handienetako bat ere
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
Jeanne Villepreux-Power (1794-1871) Frantziako naturalista autodidakta bat izan zen, eta bere zientzia esperimentu gehienak Messinan (Italia) egin zituen. Bertan asmatu zituen akuarioak. zientziakaiera.eus/2025/10/02/jeann…
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
Zientzialari talde batek aurkitu du izotzak flexoelektrizitatea duela: tolesten denean elektrizitatea sortzen du. zientziakaiera.eus/2025/09/30/tximi…
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
Igande honetan, urriak 4, BZP tailerretan parte-hartzeko aukera. Izena eman behar da BZP webgunean. Tailerrak: -Breakout geologikoa -Iraganaren eta orainaren detektibeak (plaza gutxi) -Intsektuak gertutik ezagutu (beteta) f.mtr.cool/wa8lgj9he3
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
Ostiral honetan #ZientziarenErtzetik zikloan: ▪️ Gorroto-delituak Euskadin: kontzeptua eta gaurko errealitatea ▪️ Jon-Mirena Landa ▪️ 18:30 ▪️ Bizenta Mogel Biblioteka, Durango ▪️ Sarrera librea eta streaming bidez ere f.mtr.cool/cwrhq5gnom
012
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
NANO‑S‑MARTek altzairua modu garbiagoan ekoizteko bideak aztertzen ditu: txatar gehiago erabiltzea, hondar-elementuen eragina kontrolatzea eta azken materialaren kalitatea mantentzea. Horrek birziklapen‑kateari balio handiagoa ematen dio. zientziakaiera.eus/2026/09/30/n...
zientziakaiera.eus
NANO‑S‑MART: altzairugintza jasangarri eta lehiakor baterantz Europan - Zientzia Kaiera
NANO-S-MART ikerketa-proiektuaren helburua txatar gehiago erabiliz propietate handiko altzairuak ekoitz daitezkeen aztertzea da.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
Txatar gehiago erabiltzeak altzairuan izan ohi diren hondar-elementuen (kobrea, kromoa, nikela, fosforoa eta antzekoak) presentzia handitzea dakar.
f.mtr.cool
NANO‑S‑MART: altzairugintza jasangarri eta lehiakor baterantz Europan - Zientzia Kaiera
NANO-S-MART ikerketa-proiektuaren helburua txatar gehiago erabiliz propietate handiko altzairuak ekoitz daitezkeen aztertzea da.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
Altzairuaren ekoizpen-prozesu garbiagoen artean aukera itxaropentsuak dira hidrogeno berdea eta arku elektrikoko labeak uztartzen dituzten prozesuak.
f.mtr.cool
NANO‑S‑MART: altzairugintza jasangarri eta lehiakor baterantz Europan - Zientzia Kaiera
NANO-S-MART ikerketa-proiektuaren helburua txatar gehiago erabiliz propietate handiko altzairuak ekoitz daitezkeen aztertzea da.
000
Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 30/09/2026
Gaur egun, altzairuaren ekoizpena Europar Batasuneko CO₂ isurien % 5,7aren erantzule da.
f.mtr.cool
NANO‑S‑MART: altzairugintza jasangarri eta lehiakor baterantz Europan - Zientzia Kaiera
NANO-S-MART ikerketa-proiektuaren helburua txatar gehiago erabiliz propietate handiko altzairuak ekoitz daitezkeen aztertzea da.
000