iiinova — where your digital self keeps evolving

Matilda Smith izan zen munduko lorategi botaniko garrantzitsuenetako bateko lehenengo emakume artista ofiziala. zientziakaiera.eus/2024/03/22/matil…

000

Metodo konputazionalen erabilera konbinatuari esker Madeleine aldiko labar-irudiak (duela 18,5 eta 13,5 mila urte bitartekoak) lau klusterretan biltzen direla egiaztatu ahal izan da, ezaugarri espazialen eta ikonografikoen arabera. i.mtr.cool/lelehylrvp

000

Berriki, Italiako ikerketa-talde batek arrautza egosi perfektua prestatzeko modua aurkitu du. zientziakaiera.eus/2025/04/23/arrau…

010

Labar-pinturak ez zituzten aisialdirako egiten. Badakigu gauza garrantzitsua zirela haientzat; izan ere, haitzulo gutxi batzuetan egiten zituzten marrazkiak, ez guztietan. f.mtr.cool/gzood64qxa

000

Pisako dorrea erabat zuzen ez egotearen errudunak buztin gizajo batzuk dira. f.mtr.cool/p25yaylo4x

011

Pisa hiriaren eremuko historia geologiko hurbilena —hau da, azken 15.000 urteetan gertatutako guztia— itsasoak eta ibaiek egun kosta-partea dena konkistatzeko izandako borrokaren oreka delikatuaren ondorio da. f.mtr.cool/dkmk7o11wu

000

Pisako dorrea okertuta egotea Toscanako eremuko geologia berezian du jatorria. f.mtr.cool/0p55e11d2h

000

Italiako dorrerik famatuena oker egotea eragiten duen Geologia. f.mtr.cool/xm5spkfloy

000

Olagarroek maskor babesleak galdu zituzten, eta gorputz bigunak garatu zituzten eboluzioz. Horri esker, arintasuna irabazi, ikusmena hobetu eta adimena garatu zuten. f.mtr.cool/t543p0hhhh

000

Mary Watson Whitney ikertzaile bikaina izateaz gain, maisu handia eta emakume astronomoen mentorea izan zen. Etengabe aritu zen lanean emakumeen talentua sustatzeko bekak ezartzeko. f.mtr.cool/e9zgxtlud3

000

Watson Whitneyren ikerketaren ardatzak izar bikoitzak, izar aldakorrak, asteroideak eta kometak izan ziren. Aitzindaria izan zen azaleratzen ari ziren tresna teknologikoak erabiltzen –adibidez, argazki-plakak– neurketa astronomikoetarako. f.mtr.cool/f7b6qr266i

000

Mary Watson Whitney (1847-1921) bere garaiko astronomorik nabarmenenetako bat izateaz gain, Estatu Batuetan emakumeak protagonista zituen zientzia normalizatzeko bidean giltzarrietako bat izan zen. f.mtr.cool/fumrgo8orq

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 07/10/2026

Mary Watson Whitney edo nola ireki zerua emakumeei. f.mtr.cool/1mod23jaw5

000

Ikertalde batek lurpeko sare fungikoaren benetako inpaktua erakusten duen ikerketa argitaratu du. Artikuluarekin batera, sare horren hedadura eta banaketa hobeto ulertzeko balio duen mapa interaktibo bat ere aurkeztu dute. f.mtr.cool/c88encuk3n

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 07/10/2026

Onddo mikorriziko arbuskularrek AM izenez ezagunak) sinbiosi-harremanak sortzen dituzte Lurreko landare espezieen % 70 ingururekin. Sare horiek Lurraren «sistema zirkulatorio» gisa funtzionatzen dute. f.mtr.cool/he04kfx3fq

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 07/10/2026

Lurpeko lehen mapa globalak agerian utzi du onddo-sareen eskala planetarioa. f.mtr.cool/xa96rvsrp2

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 06/10/2026

Behiak marra zuri-beltzez margotzen badira eta zebren itxura eman, murriztu egingo da jasotzen duten euli-ziztaden kopurua. Lan honek jaso du biologiako Ig nobel saria. zientziakaiera.eus/2025/10/07/ig-no…

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 06/10/2026

Ikerketa batek erakusten du gibelaren beraren osasuna (zehazki, bere koipe-maila) gaixotasunaren agresibitatearen faktore erabakigarria izan daitekeela, eta ikuspegi-aldaketa bat ekar lezake horrek. f.mtr.cool/ukfmo387hq

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 05/10/2026

Automatika eta Kontrolaren arloan erabiltzen diren adimen artifizialeko tekniken artean, sistema adituak, logika lausoa, algoritmo ebolutiboak eta neurona-sare artifizialak aurkezten dira. zientziakaiera.eus/2025/10/06/adime…

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 05/10/2026

#EHUikerketa honek gasezko planetetako fenomeno atmosferikoei buruzko oinarrizko galdera asko azaleratzen ditu. Zergatik eratzen dira Saturnon soilik halako uhin poligonalak? f.mtr.cool/vj3bvbbfn3

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 05/10/2026

Dekagono formako egitura bat aurkitu dute Saturnoko hodeietan. f.mtr.cool/szpbua5iuq

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 04/10/2026

11819 asteroideari Millarca izena jarri zioten eta Txileko emakumezko geologo baten izena erabili zuten lehenengo aldia izan zen; meteoritoen arloan bere ikasketek egindako ekarpenen omenez jarri zioten izen hori. f.mtr.cool/4lfu0tqi6u

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 04/10/2026

Millarca Valenzuela Picón: «Meteorito bat aztertuz egin nintzen geologo». f.mtr.cool/fuun3w472v

000

Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus · 03/10/2026

Hurrengo astean, Tolosan, lurraldearekin lotura estua duten produktuen inguruko hainbat ikerketa herritarrengana hurbiltzeko, hiru hitzaldi egongo dira, urriaren 6tik 8ra. zientziakaiera.eus/ekitaldiak/2026/…

000

Nola / noiz gertatzen da hotsak bakarrik egiten zekien jaioberria hiztun bihurtze hori? 📚 zientziakaiera.eus/2025/05/08/hotse…

000

Planetak irauteko mugitzen dira: izar baten inguruan orbitatuko ez balute, izarrak irentsi egingo lituzke. zientziakaiera.eus/2025/10/01/zerga…

000

Iruzur taktikoa ikusi da gure ahaiderik gertukoenetan: primateetan. Adibideak ugariagoak dira tximino handietan, batez ere txinpantzeetan. Ugaztunetan ez ezik, korbidoetan ere ikusi da iruzur taktikoa. f.mtr.cool/31fvgo6zhh

011

Zefalopodoen iruzur taktikoa, goi mailako gaitasun kognitiboen adierazle? f.mtr.cool/9mttr9v1yp

000

#EHUikerketa batek agerian utzi duenez, fitokimikoak, fruta eta barazkietan topa ditzakegun konposatu naturalak, Coviden aurkako aliatu boteretsuak izan daitezke. zientziakaiera.eus/2025/08/11/covid…

000

Kontsumitzen dugun kafe gehiena Arabika kafea da, Coffea arabica espeziea, hain zuzen ere. Munduko kafe-ekoizpenaren %70 landare horri dagokio eta interes ekonomiko handia du. zientziakaiera.eus/2023/02/24/kinur…

000

Amelia Franken doktorego tesiak agerian jarri zuen zuzenketa kuantikoak behar zirela samario elementuaren portaera esperimentala azaldu ahal izateko. f.mtr.cool/niun3zoshx

000

Amelia Frankek mekanika kuantikoa ikertu zuen, zehatzago esanda, magnetismoa (osorik azaltzeko derrigorrez teoria kuantikoa erabili behar da), John van Vleck fisikariak gainbegiratuta (1977an Fisikako Nobel Saria lortu zuena). f.mtr.cool/4918at7vw2

000

Amelia Frank, magnetismoa aztertzen zuen fisikaria. f.mtr.cool/iz7rsjyjlo

000

Jeanne Villepreux-Power (1794-1871) Frantziako naturalista autodidakta bat izan zen, eta bere zientzia esperimentu gehienak Messinan (Italia) egin zituen. Bertan asmatu zituen akuarioak. zientziakaiera.eus/2025/10/02/jeann…

000

Zientzialari talde batek aurkitu du izotzak flexoelektrizitatea duela: tolesten denean elektrizitatea sortzen du. zientziakaiera.eus/2025/09/30/tximi…

000

Igande honetan, urriak 4, BZP tailerretan parte-hartzeko aukera. Izena eman behar da BZP webgunean. Tailerrak: -Breakout geologikoa -Iraganaren eta orainaren detektibeak (plaza gutxi) -Intsektuak gertutik ezagutu (beteta) f.mtr.cool/wa8lgj9he3

000

Ostiral honetan #ZientziarenErtzetik zikloan: ▪️ Gorroto-delituak Euskadin: kontzeptua eta gaurko errealitatea ▪️ Jon-Mirena Landa ▪️ 18:30 ▪️ Bizenta Mogel Biblioteka, Durango ▪️ Sarrera librea eta streaming bidez ere f.mtr.cool/cwrhq5gnom

012

NANO‑S‑MART: altzairugintza jasangarri eta lehiakor baterantz Europan f.mtr.cool/9dsbizcglb @brtaeus.bsky.social eta Ceit ikerketa-zentroarekin

000

Kaskabeltz japoniarrak (Parus minor), gure kaskabeltz handiarengandik (Parus major) oso antzekoa denak, keinu berezi bat garatu du bikotekideari adierazteko habian bere aurretik sar dadila. f.mtr.cool/wy0q1x1n65

000

Jakin badakigu loa ezinbestekoa dela osasunerako, baina loaren eta osasunaren arteko konexio askok ihes egiten digute oraindik. zientziakaiera.eus/2025/09/12/lo-eg…

000

Aurikulak eta bentrikuluak koordinatuta lan egiten dute, oxigenodun odola biriketatik gorputzera eramateko. Bihotzaren arkitektura sinplea dirudien arren, bere funtzionamendua funtsezkoa da bizitzarako. zientziakaiera.eus/2025/04/25/kinur…

000

000

Gauzak horrela, ekodiseinuaren printzipioak barneratu dituzte @bcmaterials.bsky.social zentroaren ikerkuntzan, bateria eramangarrien bizi-zikloa birpentsatzeko, eta hori gauzatzeko zenbait lehentasun ezartzeko. f.mtr.cool/at7vh0pe9e

010