งบประมาณ 2570 เกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ ส่วนราชการในพระองค์เพิ่ม 632 ล้าน See Think Thu, 2026-09-10 - 18:18 สถาบันพระมหากษัตริย์ใช้เงินปีละเท่าไร? สามารถตรวจสอบได้หรือไม่ว่าอยู่กระทรวงใดบ้าง? หน่วยงานที่รับงบเกือบหมื่นล้าน และไม่ถูกตัดงบเลยคือหน่วยงานใด? กษัตริย์ไทยมีเงินประจำปีเหมือนกษัตริย์ในอังกฤษหรือญี่ปุ่นหรือเปล่า?  ข้างต้นเป็นคำถามที่หลายคนอาจสงสัย และสามารถหาคำตอบเบื้องต้นได้ผ่านการสืบค้นข้อมูลผ่านกูเกิลหรือใช้ AI แต่หากอยากได้ข้อมูลที่ละเอียดมากขึ้น ประชาไทชวนผู้อ่านค่อยๆ เปิดเอกสารงบประมาณรายจ่าย หรือที่เรียกกันสั้นๆ ว่า ‘เล่มขาวคาดแดง’ ไปพร้อมๆ กัน  สำหรับปีงบประมาณ 2570 มีเอกสาร 24 เล่ม ทั้งหมด 15,180 หน้า สำรวจพบงบที่เกี่ยวข้องกับสถาบันพระมหากษัตริย์โดยตรงอยู่ที่ 22,406.15 ล้านบาท ส่วนงบเกี่ยวข้องกับสถาบันแบบอ้อมๆ ในโปรเจ็กต์สาธารณะของหน่วยงานต่างๆ ที่ติดป้ายเฉลิมพระเกียรติมีทั้งหมดเกือบ 300 รายการ รวมแล้ว 18,018.92 ล้านบาท การสำรวจงบสถาบันกษัตริย์อย่างเป็นระบบทำมาแล้วเป็นปีที่ 7 ด้วยหวังว่าจะส่งเสริมให้เกิดความโปร่งใสและประสิทธิภาพในการจัดการงบประมาณเพื่อประโยชน์สาธารณะ และความสม่ำเสมอของการสำรวจยังทำให้เห็นความพลวัตรของความเปลี่ยนแปลง (หรือไม่เปลี่ยนแปลง) ได้สะดวกยิ่งขึ้นด้วย งบโดยตรง 22,406 ล้านบาท อยู่หน่วยงานไหนบ้าง การจะหาคำตอบว่า ภายใน 1 ปี ประเทศไทยมีงบประมาณที่เกี่ยวข้องกับสถาบันพระมหากษัตริย์ประมาณเท่าไหร่? ไม่อาจหาคำตอบได้ในเอกสารเล่มเดียว เพราะงบประมาณในส่วนที่เกี่ยวข้องกระจายอยู่ในหลายกระทรวง กรม หน่วยงาน กระทรวง สถานศึกษา แม้กระทั่งในจังหวัดต่างๆ จากการสำรวจในเล่มขาวคาดแดง ปี 2570 พบว่า มีงบประมาณรายจ่ายที่เกี่ยวข้องกับสถาบันฯ รวม 288 รายการ งบประมาณราว 40,425 ล้านบาท และหากเราแบ่งงบประมาณตามความเกี่ยวข้องกับสถาบันฯ พบว่า งบที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับสถาบันพระมหากษัตริย์ มีทั้งหมด 13 รายการ วงเงินราว 22,406.15 ล้านบาท  ทั้งนี้ งบเกี่ยวกับสถาบันฯ โดยตรง หรือ ‘งบทางตรง’ คือ รายจ่ายที่ใช้จ่ายกับสถาบันพระมหากษัตริย์โดยตรง เช่น ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการเสด็จพระราชดำเนิน ค่าใช้จ่ายที่ใช้ในการรักษาความปลอดภัย งบที่ใช้สนับสนุนภารกิจของพระมหากษัตริย์ ตารางที่ 1 งบประมาณรายจ่ายที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับสถาบันพระมหากษัตริย์ ปี 2570 หมายเหตุ : โครงการสนับสนุนกิจกรรมพิเศษหลวง/เขตพระราชฐาน ตามแผนงานยุทธศาสตร์เสริมสร้างความมั่นคงของสถาบันหลักของชาติ ดำเนินโครงการตั้งแต่ปี 2554 เป็นงบผูกพันถึงปี 2570 ในเอกสารงบประมาณเคยระบุในวัตถุประสงค์ของโครงการนี้ไว้ว่า ‘ก่อสร้างและบํารุงรักษากิจกรรมพิเศษหลวงในเขตพระราชฐาน’ ก่อนจะตัดคำว่า ‘ในเขตพระราชฐาน’ ออกไปตั้งแต่ปีงบประมาณ 2565 เป็นต้นมา เหลือเพียง ‘โครงการพิเศษหลวง’ ประชาไทเคยคำนวณโครงการนี้ในงบทางตรงหลายปี แต่เมื่อหน่วยงานมีการตัดถ้อยคำออก จึงไม่ได้นำโครงการนี้มาคำนวณในงบทางตรงอีก ทั้งนี้ ปี 2570 มีการตั้งงบประมาณรายจ่ายโครงการนี้ไว้ที่ 1,513 ล้านบาท กราฟเส้นแสดงงบประมาณรายจ่ายที่เกี่ยวข้องกับสถาบันกษัตริย์โดยตรง ปี 2563-2570 จากตารางที่ 1 มีข้อสังเกต 5 ​ประการ ดังนี้  หน่วยราชการในพระองค์ งบเพิ่ม 632 ล้าน KPI ทะลุเป้า ข้อ 1 หน่วยงานที่รับงบมากที่สุด เกือบหมื่นล้านบาท คือ ส่วนราชการในพระองค์ 9,904.07 ล้านบาท รายละเอียดงบประมาณที่ปรากฏในเล่มขาวคาดแดงระบุว่า งบนี้อยู่ในแผนงานยุทธศาสตร์เสริมสร้างความมั่นคงของสถาบันหลักของชาติ หากเทียบกับปี 2569 พบว่ามีการตั้งงบประมาณส่วนนี้เพิ่มขึ้นราว 632 ล้านบาท  นอกจากนี้ยังมีงบประมาณสำหรับการประสานงานกับส่วนราชการในพระองค์และการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ของสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี จำนวน 384.30 ล้านบาท ด้วย หากดูงบประมาณตั้งแต่ปี 2561 เห็นว่างบประมาณของส่วนราชการในพระองค์เพิ่มขึ้นทุกปี โดยมีการประมาณงบประมาณล่วงหน้าไว้ว่าจะเกินหมื่นล้านบาทใน ปี 2571 ตารางที่ 2 แสดงงบประมาณส่วนราชการในพระองค์เทียบกับจำนวนหน้าเอกสารชี้แจงการใช้งบ ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2561-2570 ในเล่มงบประมาณ (ขาวคาดแดง) ระบุตัวชี้วัดการดำเนินเพียงว่า “ผลผลิตที่ 1 : การดำเนินงานด้านเลขานุการ ในพระองค์และการถวายความสะดวก ความปลอดภัยแด่พระมหากษัตริย์ พระบรมวงศ์ และพระอนุวงศ์ รวมทั้งการดำเนินงานสนองภารกิจของคณะองคมนตรี ดำเนินไปด้วยความเรียบร้อย ถูกต้อง รวดเร็ว” ส่วนในเล่มขาวคาดฟ้าเอกสารงบประมาณ ฉบับที่ 6 ซึ่งเป็นเล่มรายงานผลการดำเนินงานและการใช้จ่ายงบประมาณ พบว่าผลการดำเนินงานแยกตามตัวชี้วัดการให้บริการของแต่ละหน่วยงาน  ยกตัวอย่างปี 2563 การดำเนินงานของส่วนราชการในพระองค์ ในส่วนของพระราชภารกิจและกิจการในพระองค์ทุกด้านดำเนินไปด้วยความเรียบร้อย มีแผน 30,000 เรื่อง ส่วนผลการดำเนินงานทำได้มากถึง 113,000 เรื่อง (378%) ที่มา: https://bbstore.bb.go.th/cms/1620976870_9615.pdf  ตารางที่ 3 แสดงการเบิกจ่ายงบประมาณและผลการดำเนินงานส่วนราชการในพระองค์ ปี 2561-2568 ที่มา: เอกสารงบประมาณ ฉบับที่ 6 งบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ.2563 - 2570 ผลการดำเนินงานและการใช้ง่ายงบประมาณของปีงบประมาณ พ.ศ.2561-2568 (เล่มขาวคาดฟ้า) ข้อ 2 งบที่ใช้ในการถวายความปลอดภัยพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ รายจ่ายรวม 10,265.43 ล้านบาท กระจายอยู่ในหลายหน่วยงาน ทั้งสำนักเลขาธิการนายกฯ (การถวายความปลอดภัยด้านการบิน และการบินรับ-ส่งบุคคลสำคัญ) 7,621.70 ล้านบาท สำนักงานตำรวจแห่งชาติ 1,633.07 ล้านบาท และสำนักงานปลัดฯ กระทรวงกลาโหม 1,010.72 ล้านบาท เมื่อเทียบกับงบปี 2569 โครงการถวายความปลอดภัยด้านการบิน และการบินรับ-ส่งบุคคลสำคัญ รวมทั้งการบริหารจัดการด้านความมั่นคงของรัฐบาล สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี พบว่าวงเงินเพิ่มขึ้น 1,724 ล้านบาท ซึ่งในรายละเอียดพบว่าเป็นงบลงทุนค่าครุภัณฑ์ ครุภัณฑ์พาหนะและขนส่งโดยเป็นงบผูกพัน เริ่มปี 2569-2572 ข้อ 3 กรมโยธาธิการและผังเมือง กระทรวงมหาดไทย โครงการก่อสร้างปรับปรุง ซ่อมแซม และดูแลบำรุงรักษาอาคารราชการ เป็นงบเงินอุดหนุน รายละเอียด คือ - ค่าครุภัณฑ์สนับสนุนโครงการพิเศษหลวง 1 โครงการ 27,500,000บาท - ค่าสิ่งก่อสร้างสนับสนุนโครงการพิเศษหลวง 1 โครงการ 885,000,000บาท - ค่าจ้างที่ปรึกษาสนับสนุนโครงการพิเศษหลวง 1 โครงการ 600,000,000บาท ทั้งนี้ โครงการนี้เป็นงบผูกพันจนถึงปี 2570 ในเอกสารงบประมาณปี 2554 เป็นต้นมา เคยระบุในวัตถุประสงค์ของโครงการพิเศษหลวงไว้ว่า ‘ก่อสร้างและบํารุงรักษากิจกรรมพิเศษหลวงในเขตพระราชฐาน’ ก่อนจะตัดคำว่า ‘ในเขตพระราชฐาน’ ออกไปตั้งแต่ปีงบประมาณ 2565  เหลือเพียงคำว่า ‘โครงการพิเศษหลวง’ ข้อ 4 ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการเสด็จพระราชดำเนินและต้อนรับประมุขต่างประเทศ อยู่ในงบกลาง 1,000 ล้านบาท ซึ่งถ้าดูจากรายงานผลการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง ประจำปี 2568 ที่จัดทำโดยสำนักงบประมาณของรัฐสภา พบว่ามีการเบิกจ่าย 972.2 ล้านบาท (คิดเป็น 97.2%)  ที่มา : https://web.parliament.go.th/assets/portals/82/news/1654/1_1654.pdf  ข้อ 5 กองทัพและหน่วยงานความมั่นคง ตั้งงบรายจ่าย “โครงการพิทักษ์รักษา การเทิดทูน และการสนับสนุนภารกิจของสถาบันพระมหากษัตริย์” จำนวน 6 รายการ รวมเป็นงบ 828.5956 ล้านบาท มีวัตถุประสงค์เพื่อให้สถาบันพระมหากษัตริย์มีความปลอดภัยสูงสุด และได้รับการเทิดทูนอย่างสมพระเกียรติ  เมื่อเราดูที่วัตถุประสงค์จะเห็นว่า “เพื่อให้สถาบันพระมหากษัตริย์มีความปลอดภัยสูงสุด” ซึ่งเหมือนกับงบการถวายความปลอดภัยพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ อาจมีคำถามได้ว่าเป็นการตั้งงบที่ซ้ำซ้อนหรือไม่ แต่เมื่อดูที่กิจกรรมของโครงการนี้จะพบว่าเป็นกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสถาบันพระมหากษัตริย์ ปกป้องการล่วงละเมิดสถาบันฯ และการเทิดทูนสถาบันฯ งบทางอ้อม แชมป์เก่า ‘กรมชล’ ทำโครงการพระราชดำริ งบประมาณรายจ่ายที่เกี่ยวข้องกับสถาบันฯ โดยอ้อม ซึ่งเป็นโครงการสาธารณะในด้านต่างๆ รวมถึงโครงการเทิดพระเกียรติกระจายอยู่ในหลายหน่วยงาน พบว่ามีทั้งหมด  275 โครงการ วงเงินราว 18,018.92 ล้านบาท มีทั้งโครงการเก่าและใหม่ งบที่เกี่ยวข้องกับสถาบันฯ โดยอ้อม คือ การตั้งงบประมาณเพื่อประโยชน์สาธารณะของกระทรวงต่างๆ  โดยมีชื่อหรือความเชื่อมโยงกับสถาบันกษัตริย์ อาทิ โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โครงการของพระบรมวงศานุวงศ์ โครงการที่มีวัตถุประสงค์หรือตัวชี้วัดการใช้งบประมาณที่เกี่ยวข้องกับแนวพระราชดำริ โครงการเทิดพระเกียรติ / เฉลิมพระเกียรติ โครงการพระราชทานต่างๆ เป็นต้น ตารางที่ 4 งบที่เกี่ยวข้องกับสถาบันพระมหากษัตริย์ โดยอ้อม โครงการพระราชดำริ จำนวน 56 โครงการ วงเงินรวม 11,990.2 ล้านบาท * งบสูงสุดอยู่ที่กรมชลประทาน เป็นโครงการส่งเสริมการดำเนินงานอันเนื่องจากพระราชดำริ กิจกรรมก่อสร้างแหล่งน้ำและสนับสนุนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จำนวน 2,659.77 ล้านบาท  * ค่าใช้จ่ายตามโครงการพระราชดำริ ที่อยู่ในงบกลาง วงเงิน 2,500 ล้านบาท ซึ่งตั้งเป็นวงเงินให้หน่วยงานต่างๆ ทำเรื่องเข้ามาของบประมาณได้ (ที่มา: https://www.rdpb.go.th/th/public-disclosure) * เงินอุดหนุนสำหรับการดำเนินงานตามแนวทางโครงการพระราชดำริด้านสาธารณสุข อยู่ในกรมปกครองส่วนท้องถิ่น งบเงินอุดหนุน วงเงิน 1,063 ล้านบาท   โครงการเฉลิมพระเกียรติ / โครงการเทิดพระเกียรติ จำนวน 24 โครงการ งบประมาณรายจ่ายราว 2,003.94 ล้านบาท  ตัวอย่างโครงการ  โครงการจัดการสร้างพิพิธภัณฑ์ องค์ความรู้เรื่องไม้มีค่าเพื่อประโยชน์ของแผ่นดิน เฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสมหามงคลพระราชพิธีบรมราชาภิเษก  ระยะเวลาดำเนินงาน 13 ปี (ปี 2559-2571)  หน่วยรับงบ: สำนักงานปลัด กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ  ประเภทงบลงทุน จำนวน 1,014.0467 ล้านบาท  เมื่อดูในรายละเอียด พบว่าเป็นค่าครุภัณฑ์ ที่ดินและสิ่งก่อสร้าง โดยแบ่งเป็น 1) ค่าควบคุมงาน 23.8637 ล้านบาท 2) ค่าปรับปรุงโครงการ 218.075 ล้านบาท และ 3) ค่าก่อสร้างอื่นๆ 772.108 ล้านบาท ประชาไทลองค้นหาความคืบหน้าของโครงการดังกล่าว พบการแถลงข่าวว่า พิพิธภัณฑ์มีความคืบหน้ากว่า 80% และจะเปิดให้ประชาชนเข้าเยี่ยมชมได้ปี 2571 พิพิธภัณฑ์ไม้มีค่า ตั้งอยู่ที่: https://maps.app.goo.gl/NDgRdB8GfxdBychH6  ปี 2568 วิโรจน์ ลักขณาอดิศร สส. พรรคประชาชน ได้อภิปรายขอให้สภาฯ ปรับลดงบปรับปรุงภูมิทัศน์ ระยะที่ 3 ของโครงการจัดสร้างพิพิธภัณฑ์ไม้มีค่า หลังพบค่าใช้จ่ายบานปลาย-ขัดหลักเศรษฐกิจพอเพียง เพราะมีค่าปรับปรุงภูมิทัศน์สูงถึง 5,575 บาทต่อตารางเมตร  (รายละเอียด https://web.facebook.com/share/p/1Da8bpK6tT/ , https://www.tpchannel.org/news/30752) นอกจากนี้พบโครงการเฉลิมพระเกียรติใหม่ๆ ในกระทรวงวัฒนธรรม * “ค่าใช้จ่ายจัดทำหนังสือและการ์ตูนแอนิเมชัน ครอบครัวบ้านผูกโบแก้มแดง เฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องจากในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567” อยู่ภายใต้หน่วยรับงบ กรมศาสนา โครงการเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ เพิ่งปรากฏรายการในปี 2569 ใช้งบประมาณ 4.145 ล้านบาท เช่นเดิม ตัวอย่างผลงาน: ครอบครัวบ้านผูกโบว์แก้มแดง ตอนที่ ๒ ศิลปะสร้างความสุข  * ครอบครัวบ้านผูกโบว์แก้มแดง  2. ค่าใช้จ่ายงานฉลองครบ 100 ปี วันพระบรมราชสมภพ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร นอกจากจะมีหน่วยรับงบอยู่ในกระทรวงวัฒนธรรมแล้ว ยังพบในกระทรวงศึกษาธิการ อีก 3 รายการ งบรวม 89.1561 ล้านบาท โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) พบ 60 โครงการ วงเงินรวม 273.57 ล้านบาท  พบว่ามี 53 รายการ อยู่ในกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยโครงการอยู่ในมหาวิทยาลัยต่างๆ 48 แห่ง ซึ่งในเล่มขาวคาดแดงมักจะไม่มีรายละเอียดมากนัก พบเป็นงบประเภท งบดำเนินงาน ซึ่งเป็นค่าตอบแทนและค่าวัสดุ ส่วนเว็บไซต์ของโครงการ https://www.rspg.or.th/index_sub.html มีการอัพเดทข่าวประชาสัมพันธ์ที่เป็นปัจจุบันอยู่บ้าง ขณะที่ความเป็นมาหรือการประชุมต่างๆ ไม่มีการรายงานความคืบหน้ามาหลายปีแล้ว ตัวอย่างโครงการ  * โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ หน่วยงาน กองทัพเรือ กระทรวงกลาโหม ประเภทงบรายจ่ายอื่น จำนวน 28,500,000 บาท ได้รับต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2548 มีวัตถุประสงค์เน้นไปที่การอนุรักษ์ทรัพยากรบนเกาะและระบบนิเวศทางทะเล ดูกิจกรรมได้ที่นี่ * โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยรามคำแหง (อพ.สธ.–ม.ร.) ประเภทงบงบเงินอุดหนุน เป็นค่าใช้จ่ายโครงการความหลากหลายทางชีวภาพและจัดการองค์ความรู้เพื่อใช้ประโยชน์จากไลเคนและราทะเลฯ ดูกิจกรรมที่จัดได้ ที่นี่ โครงการ To be number one ในทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี เป็นโครงการรณรงค์ป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด จำนวน 28 โครงการ จำนวนเงิน 275.54 ล้านบาท พบว่ากระจายอยู่ใน 5 กระทรวง คือ สาธารณสุข มหาดไทย แรงงาน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ศึกษาธิการ และ จังหวัดและกลุ่มจังหวัด  โครงการที่สนับสนุนการศึกษาด้านต่างๆ ทุนพระราชทาน มีจำนวน 41 โครงการ งบประมาณ 1,871.61 ล้านบาท หากแยกประเภทการสนับสนุนพบว่า เป็นเงินอุดหนุนการศึกษาแก่เยาวชนในถิ่นทุรกันดาร พื้นที่ห่างไกลและบนพื้นที่สูง เด็กพิการ เด็กยากจน สนับสุนนการฝึกอาชีพ รวมไปถึงสนับสนุนทุนการศึกษาแก่พระสงฆ์ เป็นทุนการศึกษาพระราชทาน 8 รายการ จำนวนเงิน 259.3 ล้านบาท ตัวอย่างทุนการศึกษาพระราชทาน ได้แก่ * เงินอุดหนุนเป็นค่าใช้จ่ายโครงการทุนการศึกษาเฉลิมราชกุมารี ประเภทงบเงินอุดหนุน 90.7547 ล้านบาท สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กระทรวงอุดมศึกษาฯ  * เงินอุดหนุนทุนการศึกษาเฉลิมราชกุมารี ประเภทงบเงินอุดหนุน 67.8750 ล้านบาท สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ทุนการศึกษาเฉลิมราชกุมารี เป็นโครงการช่วยเหลือเด็กและเยาวชนที่ยากจนในพื้นที่ห่างไกล ให้ได้เรียนต่อตั้งแต่มัธยมศึกษาตอนปลายจนจบปริญญาตรี โครงการอื่นๆ 41 โครงการ 642.20 ล้านบาท โดยแบ่งประเภทหลักๆ ได้ดังนี้ * โครงการที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด * โครงการร้อยใจรักษ์ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด ประเภทงบเงินอุดหนุน 88.1153 ล้านบาท ซึ่งเป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระดำริในสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา มุ่งเน้นการแก้ไขปัญหายาเสพติดและพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืนโดยใช้แนวทางตามศาสตร์พระราชาและโมเดลการพัฒนาแบบ "ดอยตุง" * โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดโดยกองทุนแม่ของแผ่นดินกรมพัฒนาชุมชน แผนงานบูรณาการป้องกัน ปราบปรามและแก้ไขปัญยาเสพติด ประเภทงบดำเนินงาน 38.5 ล้านบาท * โครงการกองทุนแม่ของแผ่นดินเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในหมู่บ้าน/ชุมชนสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด ประเภทงบรายจ่ายอื่น 12.5 ล้านบาท * โครงการด้านสุขภาพ  * โครงการที่เกี่ยวกับทันตกรรม 5 โครงการ เช่น เงินอุดหนุนศูนย์ทันตกรรม และหน่วยทันตกรรมเคลื่อนที่ มหาวิทยาลัยมหิดล งบเงินอุดหนุน จำนวนเงิน 20.0000 ล้านบาท เงินอุดหนุนค่าใช้จ่ายสำหรับโครงการหน่วยทันตกรรม มหาวิทยาลัยนเรศวร (หน่วยทันตกรรมพระราชทาน) งบเงินอุดหนุน จำนวน 1 ล้านบาท เป็นต้น ส่องส่วนราชการในพระองค์ งบก้อนใหญ่ใช้กับอะไร ส่วนราชการในพระองค์ เกิดขึ้นตาม พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการในพระองค์ พ.ศ. 2560 เพื่อจัดระเบียบบริหารราชการในพระองค์ให้เป็นไปตามพระราชอัธยาศัย โดยประกาศใช้เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2560 และมีผลบังคับใช้ในวันต่อมาทันที โดยได้โอนบรรดากิจการ อำนาจหน้าที่ ทรัพย์สิน สิทธิ หนี้สิน และเงินงบประมาณของ 5 หน่วยงานเดิม ไปเป็นของส่วนราชการในพระองค์ ได้แก่ * สำนักราชเลขาธิการ เดิมเป็นส่วนราชการอิสระ มีฐานะเทียบเท่ากรม ราชเลขาธิการอยู่ใต้บังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี * สำนักพระราชวัง เดิมเป็นหน่วยราชการในพระองค์ มีฐานะเทียบเท่ากระทรวง โดยขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี * กรมราชองครักษ์ กระทรวงกลาโหม * หน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ กระทรวงกลาโหม * สำนักงานนายตำรวจราชสำนักประจำ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ  ต่อมาในปี 2562 มีการโอนอัตรากำลังพลและงบประมาณบางส่วนจากกองทัพบกและกองทัพไทยไปเป็น หน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ อยู่ในส่วนราชการในพระองค์ สะท้อนว่าการจัดระเบียบไม่ได้จบลงเพียงการออกกฎหมายปี 2560 แต่มีการปรับโครงสร้างและโอนทรัพยากรตามมา (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อปี พ.ศ. 2562) หน่วยงานเดิม สิ่งที่โอน กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ สังกัดกองทัพบก อัตรากำลังพลและงบประมาณบางส่วน กรมทหารราบที่ 11 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ สังกัดกองทัพบก อัตรากำลังพลและงบประมาณบางส่วน และในปี 2565 มีการปรับโครงสร้างส่วนราชการในพระองค์ โดยเพิ่มส่วนราชการภายในสำนักพระราชวังและปรับลดรายการภายในหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ อ่าน รายละเอียด ประชาไทมีโอกาสได้คุยกับแหล่งในคณะกรรมาธิการงบประมาณถึง ส่วนราชการในพระองค์ว่า งบส่วนใหญ่เป็น ‘เงินเดือน’ ของบุคคลากรในหน่วยงาน ซึ่งได้ถูกโอนย้ายมาเมื่อปี 2560 โดยในปัจจุบันมีบุคคลากร 16,102 คน และมีการขึ้นเงินเดือนประมาณ 6% ส่วนนี้เคยมีการอธิบายไว้ว่ามีกำหนดขึ้นเงินเดือนทุก 3 ปี   โครงสร้างของส่วนราชการในพระองค์ เป็นดังนี้ ที่มา: โครงสร้างหน่วยงาน ข้อมูลนี้สอดคล้องกับที่ พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ และพรรคก้าวไกล อภิปรายในการพิจารณางบประมาณปี 2565 ว่าส่วนราชการในพระองค์มีบุคลากรจำนวน 14,275 อัตรา โดยส่วนใหญ่เป็นงบประมาณด้านบุคลากรในพระองค์ ที่ประกอบด้วยสำนักองคมนตรี สำนักพระราชวัง หน่วยงานถวายความปลอดภัย ส่วนค่าใช้จ่ายอื่นๆ และงบประมาณถูกใช้เป็นค่าใช้จ่ายในด้านสาธารณูปโภคเป็นหลัก ค่าวัสดุ ค่าชุดต่างๆ ค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรม และค่าใช้จ่ายในการเดินทางทั้งในประเทศและต่างประเทศ ประเด็นที่ยังคงต้องหาคำตอบ คือ โครงสร้างบุคคลากรมีประเภทใดบ้าง แต่ละประเภทใช้งบประมาณเท่าไร ส่วนบรรยากาศการชี้แจงงบฯ ของส่วนราชการในพระองค์ในห้อง กมธ. พิจารณางบฯ แหล่งข่าวเล่าว่า ผู้ที่เข้ามาชี้แจงและตอบคำถาม คือ สำนักงานเลขาธิการคณะรัฐมนตรี การชี้แจงงบประมาณเป็นไปตามปกติ มีการเปิดโอกาสให้ซักถามและอธิบายภารกิจของหน่วยงาน โดยบรรยากาศผ่อนคลายขึ้นเมื่อคำถามเป็นเรื่องทั่วไป อย่างไรก็ตาม การถ่ายทอดสดและเอกสารประกอบยังมีข้อจำกัด และการชี้แจงบางประเด็นยังไม่สามารถเปิดเผยได้ทั้งหมด ในการพิจารณางบปี 2570 มีการถ่ายทอดสดการประชุมกรรมาธิการงบประมาณ โดยวันที่ 19 ส.ค.2569 ในกำหนดการ มีคิวของส่วนราชการในพระองค์มาชี้แจง แต่ในการถ่ายทอดสดกลับขึ้นจอดำ ส่วนการชี้แจงงบของหน่วยงานอื่นๆ ยังถ่ายทอดสดเป็นปกติ  ขณะที่การพิจารณางบฯ ฝั่ง สว. แหล่งข่าวเล่าว่า มีการขอความร่วมมือไม่ให้ถามคำถาม เพื่อภาพรวมบรรยากาศที่ดี เนื่องจากประเด็นนี้ค่อนข้างเซนซิทีฟ แต่ก็มีการถามตอบอยู่บ้าง อย่างไรก็ตาม สว. ไม่มีสิทธิตัดลดงบประมาณ ทำได้เพียง "รายงานผลการพิจารณาศึกษา" พร้อมข้อสังเกตส่งต่อให้ที่ประชุมใหญ่วุฒิสภา และส่งต่อไปยังรัฐบาลเพื่อนำไปปรับปรุงการจัดสรรงบประมาณต่อไป ในเรื่อง “เงินปี” ของพระมหากษัตริย์ มีระบุว่า ในหลวง และพระบรมวงศานุวงศ์  ได้รับการจัดสรรเงินปี ปีละ 80 และ 60 ล้านบาท ตามลำดับ อย่างไรก็ตาม ในหลวงทรงมีรับสั่งให้พระราชทานคืนเงินปีทั้งหมด ทั้งของพระองค์เองและพระบรมวงศานุวงศ์ ซึ่งเราสามารถขอเอกสารที่เกี่ยวกับเงินปีได้จาก “กรมบัญชีกลาง” แต่ก็ไม่รับประกันว่าจะได้รับเอกสารหรือไม่ ส่วนเงินที่ทูลเกล้าฯ ถวายในโอกาสต่างๆ เช่น วันคล้ายวันพระราชสมภพ มีการเบิกจ่ายตามปกติ แต่ไม่มีรายงานการส่งคืนแต่อย่างใด ผู้นำฝ่ายค้านอภิปรายวาระ 1 จี้เป็นหน้าที่รัฐบาลชี้แจง ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน และผู้นำฝ่ายค้าน สภาผู้แทนราษฎร อภิปรายเป็นคนสุดท้ายของพรรคร่วมฝ่ายค้าน ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร วาระพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 วาระ 1 วันสุดท้าย ว่า “สำหรับงบประมาณในส่วนราชการในพระองค์ อยากย้ำอีก 1 ครั้ง ว่าการจัดสรรงบประมาณเป็นภาระความรับผิดชอบของรัฐบาลโดยตรง ในขณะที่พื้นที่ทางการคลังของประเทศหดแคบลง ประเทศเผชิญวิกฤตหลายอย่าง ในขณะที่ประชาชนยังมองไม่เห็นความหวังจากการจัดสรร พ.ร.บ.งบฉบับนี้ สิ่งที่เขาอยากเห็น งบประมาณถูกเอาไปจัดสรรเพิ่มในสิ่งที่จำเป็นลงทุนเพื่อสร้างอนาคต  “รัฐบาลกลับเลือกที่จะใส่ในกระทรวง DE ที่เพื่อนสมาชิกมีคำถาม ใส่ในส่วนราชการส่วนพระองค์ที่รัฐบาลไม่ได้แสดงรายละเอียดมากไปกว่าเอกสาร 8 หน้า ผมไม่ได้ปฏิเสธว่าหากส่วนราชการในพระองค์มีความจำเป็นต้องการใช้เพิ่มก็ขอให้จัดสรร แต่เอาไปใช้กับอะไรท่านชี้แจงให้เราฟังได้หรือไม่เพราะเป็นความรับผิดรับชอบของรัฐบาลแต่เพียงผู้เดียว “ถ้ารัฐบาลไม่สามารถตอบได้ สิ่งที่รัฐบาลพยายามกำลังทำอยู่นั้นกำลังจะสร้างผลสะเทือนต่อสถาบันพระมหากษัตริย์” ช่องทางการตรวจสอบงบประมาณของประชาชน ข้อมูลที่กล่าวข้างต้นอาจช่วยตอบข้อสงสัยบางส่วนเกี่ยวกับงบประมาณสถาบันฯ ได้ แต่หากผู้อ่านต้องการหาข้อมูลหรือตรวจสอบงบประมาณในส่วนนี้ก็สามารถสืบค้นได้ผ่านช่องทางของภาครัฐและภาคประชาชน ดังนี้ สำนักงบประมาณ ดูจากเว็บไซต์สำนักงบประมาณ โดยดูได้จาก ฉบับที่ 3 งบประมาณรายจ่ายประจำปี (เล่มคาดแดง)  และ ฉบับที่ 8 คู่มือรหัสงบประมาณรายจ่าย (เล่มคาดฟ้า) (https://www.bb.go.th/topic3.php?catID=1538&gid=860&mid=544)  ติดตามการทำงานภายในสภาผ่านคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปี สภาผู้แทนราษฎร และการอภิปรายในสภาฯ (https://www.parliament.go.th/view/88/committee_BillBudget_Index/TH-TH) หรือ สำรวจข้อมูลผ่านสำรวจงบประมาณผ่านการสืบค้นคีย์เวิร์ดต่าง ๆ ผ่านเว็บไซต์ของ WeVis เงินภาษีที่คุณจ่าย รัฐนำไปใช้ทำอะไรบ้าง (https://openbudget.wevis.info/?budget_source=2570-draft-1)  * ข่าว * การเมือง * งบสถาบันกษัตริย์ * สถาบันพระมหากษัตริย์ * งบประมาณรายจ่ายประจำปี