iiinova — where your digital self keeps evolving

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 15/07/2026

Beidh Ceardlann 'Logainmneacha agus an Éiceolaíocht sa Chomhthéacs Eorpach' á reáchtáil ag Gaois i gcomhar leis an mBrainse Logainmneacha Déardaoin seo chugainn, an 23 Iúil. Tá áthas orainn go mbeidh an tAire Dara Calleary linn leis an lá a chur sa tsiúil agus leis an gcrann seo a chur dúinn.

110

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 02/06/2026

Ruathar rothaíochta cois Canála, cois na Dothra, agus chuig an Músaem Náisiúnta Cló ar maidin. Is mór an sásamh na cosáin nua rothar a bheith á bhforbairt agus bheith in ann gasúir a thabhairt amach go réasúnta sábháilte.

081

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 11/05/2026

Beidh Ceardlann Logainmneacha á reáchtáil againn @dublincityuni.bsky.social ar an Déadaoin 23 Iúil: 'Logainmneacha agus an Éiceolaíocht sa Chomhthéacs Eorpach'. Cainteanna den scoth 🔽 Fáilte roimh chách, ar ndóigh. www.eventbrite.ie/e/ceardlann-...

Cainteanna deimhnithe / Confirmed talks:

Robert Headland (Cambridge University): 'Irish Toponyms in the Antarctic'
Abigail Lloyd (University of Nottingham): 'Life before keeping the waters at bay'
Margaret McCaul, Ronan Doherty (DCU): 'Assessing Hydrological Signals in Irish Placenames'
Conchubhar Ó Crualaoich (Brainse Logainmneacha): 'Placenames and floods: a red flag for planners'
Aengus Finnegan (UL): 'Fishery names on the Shannon at Athlone'
Dean Markey (TCD): 'An Éiceolaíocht i Logainmníocht Iarthuaisceart Bhréifne'
Frances Kane, Gráinne Ní Ghilín (QUB): 'Éiceolaíocht agus an tAistritheoir Logainmneacha: Eolas ar an Chomhshaol i Sráidainmneacha a Thabhairt Linn'
Pól Mac Cana: 'Téarmaíocht na héiceolaíochta ‘ar an talamh’ inniu. An bhfuil sí socraithe?'
Michal Boleslav Měchura (DCU): 'Between a map and a gazetteer: the user experience of toponymic websites'
Liam Mac Mathúna: 'Stability and transience in the natural and built environments of the Dublin area: some placename evidence'
Jake King (Ainmean-Àite na h-Alba): 'Coilltean Caillte Project: Scottish place-names that denote woodland coverage'

153

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 08/05/2026

Tá muid (Andrea Palandri & Deirdre Ní Chonghaile go háirithe) ag obair le hábhar fuaime as @ria.ie (Doegen), @ucc.ie agus @dias.ie a chur le Canúint chomh maith le @rte.ie. Íomhá 🔽 de na barúntachtaí uile, le taifeadtaí den chanúint dúchais, a bheidh ann. Leagan nua ag teacht faoi Shamhain.

léarscáil den tír le spota do gach taifead a bheas ar Canuint.ie faoi Shamhain.

léarscáil den tír le lógó do gach taifead a bheas ar Canuint.ie faoi Shamhain.

4205

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 19/04/2026

Sa mbaile arís tar éis turas cúpla seachtain timpeall na Seapáine. Is iontach an dream iad. Anseo atá mé ar chupán.

0100

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 26/03/2026

An-deas fáilte ar ais a chur roimh @dirkvanbryn.bsky.social, iar-mhac léinn le @fsg-dcu.bsky.social & iar-thaighdeoir Gaois, le caint linn faoi Fhoclóir @forasnagaeilge.bsky.social. Téarmeolaithe muide anseo - baineadh as ár gcleachtadh muid ag obair ar iontrálacha foclóireachta! #ointeolaíochtaí

Derek Ó Briain ag labhairt le mic léinn agus le foireann Fiontar & Scoil na Gaeilge mar gheall ar an bhfoclóireacht.

1124

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 10/03/2026

An-deas fáilte a chur roimh iris nua filíochta, An Dearcán, ar Champas na Naomh Uile anocht. Comhghairdeachas le @laoighseach.bsky.social agus leis na filí a chnuasaigh si chuici!

0111

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 10/03/2026

Tá sceitimíní orainn anseo in @fsg-dcu.bsky.social póstaer de logainmneacha na hÉireann a fheiceáil san @irishtimes.com inniu. Bíonn neart eile le feiceáil ar chuntas @logainm.bsky.social! #SnaG26 #Gaeilge

Póstaer 'Logainmneacha na hÉireann: na focail choitianta'

0216

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 16/02/2026

Más mall, is mithid: rúin na hathbliana ó Gaois. www.gaois.ie/ga/blog/ruin...

171

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 28/01/2026

Bíonn muid i gcónaí ag caint faoin aimsir. Seo iad na focla is coitianta i réamhaisnéisí aimsire @tg4.bsky.social sa Chorpas Náisiúnta, bunaithe ar 333 clár aimsire agus 111,647 focal. Buíochas le @momeachair.bsky.social a thiomsaigh. #Corpas_ie #Gaeilge

2165

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 15/01/2026

Agus 100 bliain de chraoltóireacht á cheiliúradh ag @rte.ie, féach ar an gcaoi a ndeirtear 'raidió' i seantaifeadtaí ó 1958 i leith, ar Thaisce Chanúintí na Gaeilge. www.canuint.ie/ga/cuardach?...

1178

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 24/12/2025

Dán Nollag le m'athair ar thosach an Irish Times ar maidin. (Agus a leabhar le foilsiú ag @darachoscolai.bsky.social go luath)

0142

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 10/12/2025

Comhghairdeachas le foireann an Fhoclóra @forasnagaeilge.bsky.social as ócáid seolta den scoth in EPIC aréir, agus as acmhainn snasta nua aonteangach a chur inár lámha. Tá céim mhór chun cinn tógtha.

0123

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 09/12/2025

"Píosa trealaimh ina bhfuil píosa d'éadach láidir a bhíonn á choinneáil teann ag spriongaí i bhfráma, a léimeann tú suas agus anuas air mar chaitheamh aimsire nó mar spórt" ...agus a iompaítear bunoscionn i bhfad rómhinic! #Stoirm #FoclóirNua

041

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 05/12/2025

Comhghairdeachas ó chroí le @orlaithniici.bsky.social ar éirigh thar barr léi ina viva ar maidin. Pléann a tráchtas le ról imeallach na mban i mbeathaisnéisí na Gaeilge - agus an fáth gur mná iad díreach 10% (!) de bheathaí Ainm.ie. Athróidh an figiúr sin chun feabhais, a bhuí lena cuidse oibre.

1124

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 11/11/2025

Meastú an mbeidh ardú mór i stats úsáide Téarma.ie leis an Uachtaránacht nua? (Stats.gaois.ie)

1111

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 07/11/2025

An-spéisiúil anseo i gCorcaigh. An bhfuil a fhios againn cén chaoi a raibh cúrsaí roimh 1500, nó go deimhin tar éis 1830?

191

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 01/11/2025

Dhá chaint againn ag #OnaS25 ar ball beag. Fáilte roimh chách!

031

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 21/10/2025

Chonaic mé cúpla deacracht leis seo Fintan ach socraithe anois measaim.

140

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 17/10/2025

Baineadh an-gheit asam nuair a chonaic mé é seo seachtain nó dhó ó shin. Ach má bhíonn an t-Oireachtas ceart go leor ainneoin gach bagairt, beidh cúpla ócáid ag tionscadail Gaois ann. >>

2133

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 13/10/2025

🎓Déan PhD le Gaois🎓 🎓Taighde ar ghné den obair againn - logainmíocht, an aimneolaíocht, taighde téarmeolaíochta, corpais, canúintí, béaloideas, teicneolaíochtaí teanga 🎓Stipinn €25k 🎓Beidh tú páirteach i bhforbairt na dtionscadal 🎓Iarratas faoin 30 Samhain 🎓Eolas: www.gaois.ie/ga/blog/dha-...

Samplaí de thaighde PhD

Logainm: Taighde a dhéanamh ar thacar mionlogainmneacha i gceantar ar leith, agus foirmeacha stairiúla na logainmneacha sin a rianú siar trí cháipéisí stairiúla agus ceartfhoirmeacha Gaeilge a mholadh más cuí; déanfar na torthaí a fhoilsiú ar Meitheal Logainm. Féach tráchtas Aindí Mac Giolla Chomhghaill (2024) agus tráchtas Justin Ó Gliasáin (2022).
Logainm: Staidéar comparáideach a dhéanamh ar chatagóir logainm ar leith e.g. ainmneacha aibhneacha, ainmneacha sléibhte. Corpas cuimsitheach de na logainmneacha sin a chur le chéile agus anailís a dhéanamh ar chursaí dáileacháin, pátrúin teangeolaíochta, stór focal etc. Leas a bhaint as bogearraí úrscothacha mapála agus físiú sonraí chun na torthaí taighde a chur i láthair.
Corpas: Sainchorpas nua a fhorbairt, as ábhar Comhar mar shampla, agus taighde a bhunú air. Féach tráchtas Katie Ní Loingsigh (2016).
Corpas: Taighde nua teangeolaíochta a bhunú ar Chorpas Náisiúnta na Gaeilge, e.g. iniúchadh a dhéanamh ar ghnéithe den Ghaeilge atá ag athrú, anailís dioscúrsa bunaithe ar théama nó topaic ar leith, na comharthaí sóirt a bhaineann le réimse teanga áirithe a scrúdú (e.g. Gaeilge na reachtaíochta).
Canúint: Díriú ar réigiún nó ar chainteoir ar leith tríd an dtionscadal Canúint, rud a mhéadóidh an stór focal agus taifeadtaí atá ar fáil tríd an suíomh agus a ligfidh don mac léinn saineolas a fháil ar mhionchanúint ar leith. Mar shampla, d’fhéadfaí cláracha ‘Joe Daly sa Chúinne’ ó RTÉ Raidió na Gaeltachta a thras-scríobh agus a chur ar fáil trí Chanúint. Díríonn na cláracha seo ar bhéaloideas agus ar chanúint Chorca Dhuibhne. Bheadh obair canúneolaíochta, téarmeolaíochta agus códú ríomhaireachta i gceist.
Dúchas: Taighde ar bhailitheoir nó ar ghné áirithe den bhéaloideas (féach tráchtas Michelle Dunne (2023)).
Ainm: Tionscadal ina ndíreofaí ar Ghaeilgeoirí Mheiriceá Thuaidh (SAM, Ceanada).
Ainm: Tionscadal ina ndéanfaí iniúchadh ar bhearnaí sa bhunachar (e.g. gannionadaíocht ar mhionlaigh ar leith).…

1156

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 04/10/2025

Best Irish Experience? Nil aon locht faoi leith agam ar Aran Ferries, ach tá mé in ann smaoineamh ar rudaí níos deise le déanamh ná sui ar bhád 🤢

030

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 04/10/2025

Comhdháil faoi dhineasáir, is dóigh

3160

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 04/10/2025

Taispeántas breá faoin gCadhnach i bhforhalla na Leabharlainne in Ollscoil na Gaillimhe as seo go ceann cúpla seachtain. Grianghraif agus pictiúir bhreátha, neart foghlamtha agam. Arna choiméad ag Chris McCann.

1104

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 03/10/2025

Mór an spórt i gcónaí bheith ag Comhdháil Ollscoil na Gaillimhe. Agus an oiread sin comhghleacaithe @fsg-dcu.bsky.social ag caint inniu!

142

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 23/09/2025

Íomhá na seachtaine ó @duchas-ie.bsky.social. Rafta ar an Life, Feabhra 1980. Ón Urban Folklore Project. Céard sa diabhal atá ar bun acu? Mic léinn? An bhfuil jíons ar dhuine acu? 🔍 www.duchas.ie/ga/cbeg/52753

https://www.duchas.ie/ga/cbeg/52753. Pictiúr de chúigear leaids ar rafta, le comhartha cairtchláire 'Bolton St.'

150

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 10/09/2025

📣*An teangeolaíocht chorpais i dteangacha na hÉireann*, 13/14 Samhain in @fsg-dcu.bsky.social. Deis caint faoi Corpas.ie agus neart neart neart eile: taighde ar Bhéarla na hÉireann; gramadóirí; spórt; an Chúirt Uachtair; canúintí; Gaeilge na nDéise; cód-mheascadh; oideachas... Clárú ⬇️

Liosta paipéir deimhnithe
Páipéir deimhnithe:

Painéal: Anne O’Keeffe, Chris Fitzgerald, Joan O’Sullivan, Brian Clancy (UL/MIC): Representing Irish-English, old and new
Mykalin Jones (taighdeoir neamhspleách) agus Ellen Corbett (Ollscoil Ulaidh): Taking the ‘-Deoir’ out of ‘Taighdeoir’: Creating a substring search tool for the Irish Language
Lauren Cassidy (DCU): Code-switching and borrowing in Irish-language tweets
Caoimhín Ó Scanaill (Cadhan Aonair): Gramadóirí Gaeilge: an chéad ghlúin eile
Colm Ó Ciardubháin (DCU): Sainréimsí spóirt sa Ghaeilge agus UAM CorpusTool
Katie Ní Loingsigh (UCC): Gné na hidirthéacsúlachta i gcorpas breithiúnas na Cúirte Uachtaraí in Éirinn
Gearóid Ó Cleircín, Alma Ní Bhroin (DCU): An téarmaiméadracht: taighde corpasbhunaithe chun úsáid na nua-thearmaíochta a thomhas
Andrea Palandri, Brian Ó Raghallaigh (DCU): Canúint: Réigiúnacha canúnacha dinimiciúla
Caitríona Bhreathnach, Anne O'Keefe, Muiris Ó Laoire (MIC/Ollscoil Teicneolaíochta na Mumhan): Caint na nDaoine in action in Gaeltacht na nDéise: Code-mixing, code-switching or translanguaging?
Elaine Uí Dhonnachadha (TCD): Corpus Linguistics in Education - an underexploited approach in the Irish language context

130

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 06/08/2025

An mbíonn sibhse ag insint seanscéalta Ceilteacha cois tine, tráthnóntaí ceomhara?

3140

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 29/07/2025

Teoiricí ar an trá. Bhí leabhrán ceisteanna ar fáil le dul leis chomh maith... Ceann eile le cur in oiriúint do na Gaeil @darachoscolai.bsky.social ?

370

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 21/07/2025

Ní raibh fata ná fata sa ngarraí, mar a tharla.

Cloch ar chlaí in Inis Oírr, 'FATAÍ' scríofa air

170

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 03/07/2025

Fataí a cuireadh Lá le Pádraig. Is dóigh gur chóir fanacht go dtí an 12ú Iúil lena mbaint ach bhuail mífhoighid mé agus pé scéal é theastaigh an spás.

2150

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 01/07/2025

Foirm na Seachtaine ó Thaisce Chanúintí na Gaeilge, Canúint: bhíonns - bhíos - bíos - bíonns. Nóta mínithe thíos ó mo chomhghleacaí Andrea Palandri... 1/6

261

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 25/06/2025

Ní gnách liom bheith iomaíoch ACH tá na lusa gréine seo 7' agus faoi bhláth cheana ar an 25 Meitheamh 💪💪💪

0131

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 13/06/2025

Bhí 90 nóiméad agam i nGaillimh idir chruinniú is thraein, ach d'éirigh liom na rudaí ba tábhachtaí a dhéanamh 👌

0150

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 11/06/2025

Go hiondúil bíonn droch-aistriúchán greannmhar ach tá an ceann seo gránna go leor agus taispeánann sé an dualgas atá ar an eagarthóir/iriseoir cinntiú go bhfuil eolas beacht á roinnt. An bhean bhocht, @eirebheo.bsky.social ag rá go bhfuair sí bás nuair atá sí cáillithe mar gharda!

seat scáileáin ó https://www.eirebheo.ie/news/n-s-maireacht-la/1821320/inspioraid-do-gach-bean-moladh-mor-mar-mhathair-seisear-ceimithe-mar-gharda.html.
Tá cur síos déanta ag an nGarda Síochána ar cheann dá n-oifigigh Garda is nuaí mar "duine de go leor mná láidre" san Fhórsa tar éis do mháthair seisear bás a fháil i dTeampall Mór.

Bhí an Garda nua Lisa-Marie Fitzgerald ar dhuine de na 120 Garda nua-dheimhnithe a cheiliúradh a searmanas báis i dTeampall Mór Dé hAoine agus fuair sí moladh mór.

1122

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 28/05/2025

Ag leanacht an fhaisin agus bláthanna fiáine againn in áit plásóg féir. Bhí siad sách giobalach go dtí an tseachtain seo ach go deas anois

1140

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 19/05/2025

Agus tá an fhianaise ann lena chruthú! www.corpas.ie/ga/breis/lio...

191

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 13/05/2025

🐈‍⬛Briseann an dúchas… Mionaiste @logainm.bsky.social faoi na cait. Cinnte gur áiteacha compordacha, grianmhara na bailte fearann seo uile. '...díol sásaimh a thabhairt faoi deara cé chomh cóngarach is atá Tuaim an Chait, Contae na Gaillimhe, do Gleann na Madadh...' 🐈‍⬛ www.logainm.ie/ga/teamai

181

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 12/05/2025

Mór an sásamh an chéad sailéad as an ngairdín i mbliana

1110

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 12/05/2025

Agus tá Annie Uí Anluain le cloisteáil ar Canúint.ie chomh maith: www.canuint.ie/ga/165.

Sílim

go
gur

mí.
mé.

Saoilim
Sílim

go
gur

mí.
mé.

Ach

chan
ní

mar

sin

do

bhí

sé

leathchéad

bliain

ó

shin...

Cha
Ní

ró...
raibh...

Cha
Ní

ró...
raibh

muise

mar

sin.

Bhí

go

leor

Goelic
Gaeilge

aig
ag

go

leor

ceóltaí
ceolta

agus

Goelic
Gaeilge

go

leor

aig
ag

gan
gach aon

seórt.
sort.

Seadh,
Sea,

aig
ag

achan
gach aon

duine.

Aige
Ag

gan
gach aon

dhuine.
duine.

Aige
Ag

gan
gach aon

nduine.
duine.

As
Agus

farúr
faraor

géar,

chan
ní

fheil
fhuil

sí

le

cluinsint
cluinstin

anois.

Níl.

Ach

amháin

thú

héin.

Níl.

Níl

ach

amháin

thú

héin...

Níl

go

dearfa.
dearfach.

Bhuel

an

ró
raibh

meas,

dean
gean

agus

grá

aig
ag

na,

aig,
ag,

aig
ag

na
ina

sean-daoiní
seandaoine

ar

an

nGaelic

an

t-am

sin?

Bhí,

bhí.

Bhí.

Bhí

go

leor.

Ach

cha
ní

ro...
rabh...

Cha
Ní

ró
raibh

mes...
meas...

mórán

mes
meas

aige
ag

na

daoiní
daoine

óga.

An

ró
raibh

meas

aig
ag

na

muinteoirí
múinteoirí

scoile

air?

Cha
Ní

ró.
raibh.

Agus

an

ró
raibh

meas,

an

ró
raibh

meas

ag

na
ina

seandaoine

ar

an

Ghaelic,

an

lórait
labhradh

siad

an

Ghaelic
Ghaeilge

go

minic?

Á

bhí,

bhí

siad,

na

sean-Ghaeilic,
sean-Ghaeilge,

bhí

siad

anra
onórach

don

Ghoeilic.
Ghaeilge.

Seadh,

seadh.

Agus

ansin

thainic
tháinig

athrú

scéil,

tuairim

le

leath-chéad
leathchéad

bliain

ó

shin?

Nú,

tuairim

le

daichead

bliain

ó

shin,

b'fhéidir

ba

chóir

dú

a

rá.

Seadh.

Sea,

thainic
tháinig

agus

céar_

cén

duine

a

tháinic
tháinig

ansin?

Cé

é

an

chéad

duine

a

thainic?

Ó,

Séamus

A
Ó

Cheallaí.
Ceallaí.

Séamus

Ó

Ceallaí.

Séamus

Ó

Kelly.

030

Úna Bhreathnach @unaeb.bsky.social · 12/05/2025

Bheartaigh muid cuardach an Phríomhbhailiúcháin @duchas-ie.bsky.social a shaibhriú le rangú breise ‘Amhránaíocht’. Blagmhír nua @jeaic.bsky.social faoin 1,700 amhrán atá sa Phríomhbhailiúchan agus atá inchuardaithe anois. www.gaois.ie/ga/blog/ar-t... @bealoideasucd.bsky.social

Caisleán Uí Néill An Príomhbhailiúchán Lámhscríbhinní, Imleabhar 0267, Leathanach 0536 ó Dúchas © Cnuasach Bhéaloideas Éireann, UCD agus faoi cheadúnas CC BY-NC 4.0.

152