evrensel.net
Sütte uçurum büyüyor: Üretici kazanamıyor, tüketici alamıyor
CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, çiğ süt alım fiyatları ile market raflarındaki fiyatlar arasındaki makasın giderek açıldığına dikkat çekti. Gürer, son beş yılda süt ve süt ürünlerinde raf fiyatlarının yüzde 600 ila yüzde 1200 arasında arttığını, buna karşın üreticinin maliyetlerini dahi karşılayamaz hale geldiğini söyledi.
Gürer, Ulusal Süt Konseyi’nin (USK) tavsiye ettiği çiğ süt fiyatlarının sahada uygulanmadığını belirterek, “Aracılar üreticiden sütü Konsey fiyatının altında alıyor. Üretici ise ürettiği sütü, belirlenen düşük fiyatlara satmak zorunda kalıyor. 1 litre süt satarak 1,5 kilo yem alamayan üretici zarar ediyor ve sonunda ineğini satmak zorunda kalıyor” dedi.
Raf fiyatları uçtu
Market raflarında 1 litre sütün Aralık 2020’de 7,5 TL iken Aralık 2025’te 50 TL’ye yükseldiğini hatırlatan Gürer, süt ürünlerindeki artışlara da dikkat çekti. Buna göre son beş yılda tereyağının kilosu 40 TL’den 380 TL’ye çıkarak yüzde 850, peynirin kilosu 50 TL’den 650 TL’ye çıkarak yüzde 1200 oranında zamlandı. Ayranın litre fiyatı ise 6 TL’den 50 TL’ye yükselerek yüzde 733 artış gösterdi.
Gürer, emekli ve dar gelirli yurttaşların kaşar ve peynir gibi ürünlere artık sadece bakmakla yetindiğini ifade etti.
“Süt inekçiliği yapan kazanamıyor”
2020 yılında üreticinin sütü 2,30 TL’ye sattığını ve markette 7,5 TL’ye satıldığını anımsatan Gürer, bugün bu farkın en az beş kata çıktığını söyledi. Hâlen USK’nin tavsiye fiyatının litre başına 19,60 TL olduğunu belirten Gürer, küçük aile işletmelerinin bu fiyatın da altında satış yapmak zorunda kaldığını vurguladı.
“Süt işlenip markette litresi en az 50 TL’ye satılıyor. Jersey ineği sütü ise daha da pahalı. Burada ciddi bir dengesizlik var” diyen Gürer, iktidarın piyasayı düzenleyici önlemler alması gerektiğini kaydetti.
“İnek satışları artıyor”
Artan girdi maliyetleri nedeniyle birçok üreticinin son yıllarda süt ineklerini elden çıkardığını belirten Gürer, şap hastalığının da süt verimini düşürdüğünü söyledi. Gürer, bu durumun hem üreticiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkilediğini dile getirdi.
Çözüm önerilerini sıralayan Gürer, çiğ süt referans fiyatının maliyet odaklı ve üç ayda bir güncellenmesi, USK fiyatının taban fiyat olarak uygulanması, yem ve mazot desteklerinin artırılması gerektiğini vurguladı. Ayrıca ithal yem yerine yerli üretimin desteklenmesi, kooperatiflerin güçlendirilmesi ve mera hayvancılığının geliştirilmesi çağrısında bulundu.
Süt üretimi geriliyor
Türkiye’de yaklaşık 6,5 milyon süt ineği bulunduğunu belirten Gürer, hayvan sayısına rağmen süt verimliliğinin düşük olduğuna dikkat çekti. TÜİK verilerine göre, Ekim 2025’te ticari süt işletmeleri tarafından toplanan inek sütü miktarı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 3,2 azalırken, içme sütü üretimi yüzde 6,4 geriledi.
Gürer, Ulusal Süt Konseyi’nin 15 Aralık’ta açıklaması beklenen yeni çiğ süt fiyatının üreticiyi tatmin etmemesi halinde inek satışlarının hızlanacağı uyarısında bulundu.
