Türkiye’de de geniş bir okur kitlesine ulaşan Yu Hua’nın Yaşamak’ı, çoğu kez insanın acıya direnme ve hayata tutunma gücünün evrensel bir anlatısı olarak okunuyor. Çinli Marksist eleştirmen She Zecheng ise bu hümanist okumanın gerisindeki tarih ve sınıf anlayışını sorguluyor: Fugui’nin kişisel ıstırabı nasıl “Çin halkının kaderi”nin temsiline dönüşüyor; devrimci dönüşümün kolektif özneleri romanın dünyasında neden giderek silikleşiyor; “tahammül” fikri, tarihsel çatışmaların üzerini nasıl örtüyor? She Zecheng, Yaşamak’ın anlatı tercihlerini, sınıfsal bakışını ve 20. yüzyıl Çin tarihini kurma biçimini birlikte ele alarak romanı tarihsel nihilizm tartışması içinden yeniden okuyor.

Marx’ın Kapital’de meta biçimini çözümlemek için başvurduğu ceket, kendi hayatında ısınmanın, toplum içine çıkabilmenin, British Museum’da çalışabilmenin, gerektiğinde ise birkaç şiline çevrilebilecek son güvencelerden birinin adıydı. Marx’ın sürekli rehine bırakıp geri aldığı paltosunun hikâyesi, aynı zamanda on dokuzuncu yüzyıl işçi sınıfının eşyalarla kurduğu kırılgan ilişkinin de hikâyesiydi. Giysilerden yatak takımlarına, aile yadigârlarından çocuk oyuncaklarına, insan emeğinin, dokunuşunun ve hatıralarının sindiği nesneler gündelik hayatı ve toplumsal varoluşu mümkün kılıyor, ihtiyaç anında ise yeniden paraya çevrilmek üzere rehin dükkânının yolunu tutuyordu. Marx’ın ceketinden hareketle Peter Stallybrass, şeylerin metaya dönüşürken kendi tarihlerinden nasıl koparıldığının ve kapitalizmin soyut dünyasının bedenler ile nesneler üzerindeki maddi sonuçlarının izini sürüyor…

Chicago’da düzenlenen Socialism 2026 konferansında “beden faşizmi” ve “sağlık faşizmi” etrafında yürütülen bir tartışma, sağlıklı ve güçlü bedene yönelik arzunun kendisini siyasal bir şüphe nesnesine dönüştürdü. Fit bedenin kapitalist verimlilik, disiplin ve makbul yurttaşlık idealleriyle kurduğu bağ ortada. Peki, bu bağ sağlığın ve bedensel gücün de başlı başına gerici olduğu anlamına mı geliyor? Üstelik mesele Chicago’daki bir kürsüde söylenenlerden ibaret değil. Bedenin ölçülmesi, iyileştirilmesi ve güçlendirilmesinden hastalık, engellilik ve bakımın nasıl kavrandığına uzanan tartışma, sağlığın hangi toplumsal ilişkiler içinde ve kimin yararına örgütlendiğine dair daha temel bir soruya açılıyor. Bedeni sermayenin verimlilik ölçülerine teslim etmek ile kırılganlığı başlı başına siyasal bir erdeme dönüştürmek arasında başka bir hattın imkânı üzerine Atamer Aykaç yazdı…

Yapay zekâ ve otomasyon tartışmaları bugün iki uç arasında salınıyor: Teknolojinin kendiliğinden refah getireceğine inanan kör bir iyimserlik ile emeğin kaçınılmaz biçimde değersizleşeceğini söyleyen kaderci bir karamsarlık. Oysa asıl mesele teknolojinin kendisi değil; onun kimin elinde, kimlerle birlikte ve nasıl bir gelecek uğruna geliştirildiği. Makinelerin insanı değersizleştirmek yerine zorunlu emeğin yükünden kurtarabileceği başka bir teknik yolun izini süren, 1960’lar ve 70’lerin unutulmuş "sosyalist bilgisayar hareketi" üzerine…

Çin’in son yarım yüzyılı, bir yandan “mucize” diye pazarlanan bir büyüme hikâyesi, öte yandan emek rejiminin sürekli yeniden kurulduğu bir kırılmalar zinciri. Peki, bu kırılmaların içinde işçilerin gündelik deneyimi, hak mücadelesi ve örgütlenme arayışı nasıl geçti? Hangi momentlerde yükseldi, hangi eşiklerde bastırıldı? Mao döneminin “demir pirinç kâsesi”nden Reform ve Dışa Açılma’yla gelen metalaşmaya, 1990’ların özelleştirme dalgası ve kitlesel işten çıkarmalarından 2010’ların grev dalgası ile Xi dönemindeki baskı ve gerilemeye Çin’de işçi sınıfının ayak izleri…

Mao Zedong, 1950’lerin ikinci yarısından itibaren, sosyalizm koşullarında sınıfların ve sınıf mücadelesinin varlığını sürdürdüğü düşüncesini geliştirmeye başladı. “Proletarya diktatörlüğü altında sını...

Çin Kültür Devrimi’ne yön veren çetin iktidar mücadelelerinin ardında, sosyalizmin geleceğine ilişkin köklü bir kuramsal arayış yatıyordu. Mao Zedong ve Şanghay Okulu, devrimden sonra sınıfların hangi...

Çin’in küresel etkisi çoğunlukla ekonomi, ticaret ve üretim gücüyle anılır. Ancak 1960’larda Çin, yükselen bir ekonomiden fazlasıydı. Maoist Çin, bu dönemde dünya çapındaki radikal hareketler için siy...

Çin kırsalının dönüşümü, kolektif üretimden aile çiftçiliğine uzanan uzun ve çatışmalı bir sürecin ürünüydü. Sosyalist, halkçı ve kapitalist yönelimler arasındaki mücadele, bu dönüşümün her aşamasına ...

Çin’in dünya sistemindeki konumu ve Çin devletinin sınıf karakteri, günümüzün eleştirel akademik ve siyasal tartışmalarında en ihtilaflı başlıklardan biri hâline geldi. Çin’in emperyalist bir güce dön...

“Kızıl bezli bebek”, Kızıl Muhafız, işçi, akademisyen, eylemci… Fred Engst (Çince adı: 阳和平 Yang Heping) olağanüstü bir yaşam öyküsüne sahip. Çin Devrimi’ne katılmak üzere ABD’den bu ülkeye gelen bir a...

Maoist Çin’in ilk otuz yılı, yaygın anlatıda çoğu zaman iktisadi irrasyonalizm, kıtlık ve siyasal felaketlerle özdeşleştirilir. Oysa aynı dönemde sanayileşme ve tarımsal modernleşme hız kazanmış, kamu...

Çin’de reform dönemi, emeği köyden kente taşıdı ama kente gelen herkesi aynı ölçüde kentli yapmadı. Hukou sistemi, hareket etme imkânı ile yerleşme hakkı, çalışma ile sosyal güvence, piyasaya dahil ol...

ABD ile Çin arasındaki rekabet, ticaret savaşlarından askerî ittifaklara, yarı iletkenlerden yapay zekâya uzanan çok katmanlı bir güç mücadelesine dönüşüyor. Küreselleşmenin eski vaatleri çözülürken, ...

Kapitalist ve emperyalist bir güç mü, ABD hegemonyasına karşı duran anti-emperyalist bir ülke mi, yoksa sosyalizm ile kapitalizm arasında bir geçiş toplumu mu? Çin üzerine süren tartışmalar çoğu zaman...

Dünya devrimi beklentisinin sönümlendiği, sosyalizmin ulusal devletlerin sınırları içinde savunulmak zorunda kaldığı bir yüzyılın ardından Çin’in yükselişi ne anlama geliyor? Komintern’den Maoist prak...

Çin’in özgün deneyimlere sahne olan sosyalist geçmişini ve kapitalist dünya ekonomisi içinde sahip olduğu ayrıksı konumu anlamlandırmaya yönelik çabaların, mevcut küresel devrimci potansiyele ve gelec...

Gabriel Rockhill’in Who Paid the Pipers of Western Marxism? [Batı Marksizminin Bedelini Kim Ödedi?] kitabı, İngilizce konuşulan dünyadaki Marksistler arasında hatırı sayılır bir yankı uyandırdı. Kitap...

Doların küresel hâkimiyeti, çevre ülkeler için dışsal bir parasal baskı olmaktan çok daha fazlası. Bu aynı zamanda sınıf ilişkilerini, devlet politikalarını ve kalkınma imkânlarını yeniden biçimlendir...

ABD’nin üretim ve ticaretteki ağırlığı gerilerken doların küresel hâkimiyeti yerli yerinde duruyor. Bugünün emperyalizmini anlamak için bu gerilime daha yakından bakmak şart. Çünkü mesele artık yalnız...

Çin’i bir ‘tehdit’ ya da salt bir ‘başarı öyküsü’ olarak konumlandıran yaklaşımların ötesinde, dünya kapitalizminin tarihsel-çelişkili gelişimi içerisinde, ulusal ve uluslararası ölçekte sınıf ilişkil...

Yapay zekâ “devrimi”, şimdilik bir üretkenlik mucizesinden çok şişen değerlemeleri ayakta tutan devasa bir altyapı seferberliği gibi görünüyor: veri merkezleri, GPU’lar, şebeke bağlantıları, enerji, s...

“Aklın kötümserliği, iradenin iyimserliği…” Gramsci’ye atıfla neredeyse her bağlama zahmetsizce yapıştırılan meşhur deyişi tersyüz etmeyi öneren bu yazı, onu teselli dağıtan bir formüle indirgemeden, ...

Alpagut’tan Yeni Çeltek’e, 1989 Bahar Eylemleri’nden güncel fiili grev dalgasına uzanan örnekler üzerinden kendiliğindenlik–örgütlülük ikiliğini yeniden düşünmeye çağıran Fahir Yumukov'un bu yazısı, “...

Gramsci, fabrika konseylerini burjuva kurumlarının sınırlarını aşan, üretim alanında filizlenen prefigüratif bir proleter demokrasi olarak kavrıyordu. Ona göre konseyler, yeni bir otoriteyi, disiplin ...

“Kim yaptığım işi merak etsin ki?” Emeğin sıradanlaştırıldığı, dar bir alana hapsedildiği ve görünmezleştirildiği dönemlerde bu soru daha sık karşımıza çıkar—ve tam da bu yüzden önemlidir. Jamie Woodc...

İşçi mücadeleleri her geçen gün daha belirgin biçimde “fiilî” bir hatta akıyor. Yasaların çizdiği sınırlar kadar, çoğu zaman o sınırlar içinde işleyen sendikal bürokrasinin koyduğu sınırlar da eylemin...

Kırk yıldan uzun bir süredir, emeğin baskılanması son derece aşina olduğumuz mekanizmalarla sağlanıyor. Ücretler düşük tutuluyor, sözleşmeler güvencesizleştiriliyor, koruyucu önlemler zayıflatılıyor, ...

Çin’in son yarım yüzyılı, bir yandan “mucize” diye pazarlanan bir büyüme hikâyesi, öte yandan emek rejiminin sürekli yeniden kurulduğu bir kırılmalar zinciri. Peki, bu kırılmaların içinde işçilerin gü...

İşçi sınıfının fiilî eylemlerindeki gözle görülür artışı kapitalizmin bu tarihsel kesitinde işçilerin ortaya koyduğu “ekmek ve haysiyet mücadelesinin” bir tezahürü olarak okuma arayışı bizleri bu dosy...

Trump’ın ikinci döneminde “hakikat sonrası” paniğin yerini daha ağır bir teşhis alıyor: siyasetin merkezine yerleşen türden bir ahmaklık. Peki bu ahmaklık, yalnızca bireysel yetersizliklerin ya da psi...

Yapay zekâ “devrimi”, şimdilik bir üretkenlik mucizesinden çok şişen değerlemeleri ayakta tutan devasa bir altyapı seferberliği gibi görünüyor: veri merkezleri, GPU’lar, şebeke bağlantıları, enerji, s...

Bu dosya vesilesiyle tarihin her döneminde belli ölçülerde işlevsel olan fiilî mücadele araçlarını, günümüzde otoriter emek rejimlerine meydan okumanın sürükleyici halkası olarak ele almanın imkânları...

Dünya genelinde işçilerin grevleri ve kolektif eylemleri farklı biçimlerde hayat buluyor. 2023 Uluslararası Grev Raporu, bu çeşitliliği görünür kılmak üzere farklı ülkelerden araştırmacıların ortak em...

Matt Huber’s Climate Change as Class War (2022, Verso) has sparked significant debates in Anglo-American circles with its class-based approach to the climate crisis. Rejecting consumption-focused narr...

Matt Huber’s Climate Change as Class War (2022, Verso) has sparked significant debates in Anglo-American circles with its class-based approach to the climate crisis. Rejecting consumption-focused narr...

Matt Huber’ın Climate Change as Class War (2022, Verso) adlı kitabı, iklim krizine sınıf temelli yaklaşımıyla Anglo-Amerikan çevrelerde önemli tartışmalar başlattı. Tüketim odaklı anlatıları reddeden ...

Sanayi politikası (industrial policy), son yıllarda hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde yeniden siyasi gündemin merkezine yerleşti. Ilias Alami, Tom Chodor ve Jack Taggart tarafından kaleme ...

Soykırım ve Holokost çalışmaları alanında önde gelen akademisyenlerden biri olan Omer Bartov, Brown Üniversitesinde tarih profesörü olarak çalışıyor. Şiddet, bellek ve kimlik üzerine yürüttüğü derinli...

Soğuk Savaş sonrasında "ebedi" addedilen küreselleşme söylemi paramparça olurken, 2008 krizi, pandemi ve iklim felaketleriyle derinleşen çoklu krizler sarmalında kapitalizm, farklı renkleriyle yeniden...

Hindistan ve Pakistan arasındaki gelişmeleri değerlendiren Akademisyen Dr. Pınar Kahya, gerilimin ABD, Çin ve İsrail’i de kapsayan çok katmanlı bir yapboza dönüşmüş olduğunu ifade etti.

Dört yıllık Biden döneminin ardından ABD’de Trump yeniden Beyaz Saray’da. Harris’in yenilgisi, Demokratların kimlik siyasetine dayalı stratejisini tekrar gündeme taşıdı. Jacobin’den Melissa Naschek’in...