iiinova — where your digital self keeps evolving

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 12/10/2026

Zowel Benedictus de Spinoza als Siddhartha Gautama (de Boeddha) waren op zoek naar bevrijding. godenenmensen.com/2018/02/22/f... ACTUEEL: Zie bijgaande link: O.a Lezing, workshop. 24 oktober 2026: BOEDDHA EN SPINOZA – TWEE WEGEN NAAR BEVRIJDING IN ROERIGE TIJDEN - Gratis - Den Haag wel aanmelden.

ACTUEEL Zie bijgaande link: Lezing, bespreking en workshop 24 oktober 2026: BOEDDHA EN SPINOZA – TWEE WEGEN NAAR BEVRIJDING IN ROERIGE TIJDEN

Buitengewoon hoogleraar in de Geschiedenis van de Filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, Han van Ruler, vertelde in 2018 in Den Haag geestdriftig en met humor over Benedictus de Spinoza.
De lezing was destijds georganiseerd door de stichting Nacht van de Filosofie Den Haag: een filosofische ontmoeting met Spinoza. Hij was die dag precies 341 jaar dood.
Van Ruler vertelde heel toegankelijk over de mens Spinoza, die kritisch omging met zowel religie als de politiek. Filosofie was daarbij het instrument dat Spinoza vaardig hanteerde. Van Ruler: ‘Iedereen gebruikte Spinoza toen in zijn voordeel, voor- en tegenstanders, net als in deze dagen trouwens’.

Mensen ‘bijsturen’ zag Spinoza ook als taak van de politiek èn de filosofie. Filosofie had de taak de politiek te helpen. Bijbel, politiek en filosofie konden de mensen ‘de goede kant uitsturen’.

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 04/10/2026

Bij 'Escher in Het Paleis' zie je de verbinding binnen pluriformiteit aan creativiteit, eenheid in verscheidenheid. godenenmensen.com/2026/10/04/e... 'Escher & Islamic Art, 20 Perspectives': Werk van M. C. Escher én dat van hedendaagse kunstenaars verenigd door kunst uit vele verschillende culturen.

Escher in het Paleis
Op uitnodiging van het Moslimarchief en gastblogger Rudi Holzhauer ontdekt Relifilosofie dankzij de door het Moslimarchief georganiseerde rondleiding in 'Escher in het Paleis' in Den Haag het wereldberoemde werk van Maurits. C. Escher (1898-1972). De tentoonstelling maakt duidelijk dat de graficus onmiskenbaar geïnspireerd is door islamitische architectuur en mozaïekpatronen, na een bezoek aan het middeleeuwse fort en paleizencomplex Alhambra in Granada, Spanje. Dat treft hem zo, dat hij het Alhambra nogmaals bezoekt.

Beeldtaal centrale rol
‘In de kleurrijke patronen op keramiek die Escher ziet tijdens zijn reizen herkent hij zijn eigen net ontwaakte zoektocht naar ritme, herhaling en transformatie. Een ontdekking die een enorme impact op hem heeft en het startpunt vormt voor zijn intensieve onderzoek naar vlakvullingen. Deze zich oneindig herhalende motieven vormen een beeldtaal die tot het einde van zijn leven een centrale rol in zijn tekeningen en prenten blijft spelen.’
(Alpujarras Academy)

Nog tot 2 november 2026 is de tentoonstelling 'Escher & Islamic Art': 20 Perspectives te zien, waarin Eschers werk samengebracht wordt met dat van hedendaagse kunstenaars die zich op uiteenlopende manieren verhouden tot islamitisch cultureel erfgoed. Dit alles wordt getoond in de koninklijke ambiance van het voormalige winterpaleis van Koningin-Moeder Emma.

012 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 28/09/2026

Parapsychologisch onderzoeker, prof. dr. em. Hans Gerding vertelde over zijn bijzondere 'vriend Lodewijk' (foto). godenenmensen.com/2026/09/27/z... Gerdings verhaal past goed bij wat VU-hoogleraar en zenleraar André van der Braak schrijft in ‘Een stem uit de diepte’ over psychedelica en zingeving.

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 27/09/2026

‘Zingeving heeft te maken met je aangesproken weten’ godenenmensen.com/2026/09/27/z... IMPRESSIE Symposium VU – 24 september 2026 - n.a.v. boekpresentatie ‘Een stem uit de diepte’ van VU-hoogleraar en zenleraar André van der Braak.

Een imposant, inspirerend en echt fascinerend symposium. In het boek Een stem uit de diepte kan iedereen zeker veel terugvinden van wat er die middag besproken is. De uitgever van Prometheus feliciteerde André van der Braak dan ook van harte en met veel eer.

‘Het heilige’
Volgens Van der Braak leven we in een zingevingscrisis: ‘Voor veel mensen is het moeilijk, nu de grote verhalen wegvallen, om zin in hun leven te ervaren. Dus is het mantra: je moet zin uit jezelf halen. Maar dat is onmogelijk. Zingeving heeft te maken met je aangesproken weten. Zonder ervaring van iets dat jou overstijgt, is het lastig om betekenis te vinden. Ik noem die ervaring “het heilige”. Je kan het ook “God” noemen. Het is een levende ervaring, voorbij onze woorden.’

Uitgever Prometheus feliciteert André van der Braak
Uitgever: “In Een stem uit de diepte verweeft VU-hoogleraar en zenleraar André van der Braak zijn persoonlijke ayahuasca-ervaringen met een heldere uitleg over hoe psychedelica werken, wat de risico’s zijn, wat psychedelische ervaringen zijn, en hoe die niet alleen helend kunnen werken, maar ook de deur kunnen openen naar zingeving.”

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 25/09/2026

'EEN STEM UIT DE DIEPTE': Over psychedelica en zingeving. 25 SEPTEMBER 2026 gepresenteerd in de VU AMSTERDAM. Uitgever 'Prometheus' feliciteert André van der Braak. -In zijn boek verweeft VU-hoogleraar en zenleraar André van der Braak zijn persoonlijke ayahuasca-ervaringen. (Foto PD - Relifilosofie)

Volgens VU-hoogleraar en zenleraar André van der Braak fungeren psychedelica als sacrament dat toegang biedt tot het heilige en nodigt uit tot diepere verbinding met onszelf, elkaar en de natuur.
"Zo ontstaat een nieuwe taal voor het heilige die niet zweverig is, maar praktisch, relationeel en aards."

'In Een stem uit de diepte' verweeft VU-hoogleraar en zenleraar André van der Braak zijn persoonlijke ayahuasca-ervaringen met een heldere uitleg over hoe psychedelica werken, wat de risico’s zijn, wat psychedelische ervaringen zijn, en hoe die niet alleen helend kunnen werken, maar ook de deur kunnen openen naar zingeving.'
(Uitgever Prometheus)

'We leven in een zingevingscrisis. Voor veel mensen is het moeilijke, nu de grote verhalen wegvallen, om zin in hun leven te ervaren.
Dus is het mantra: je moet zin uit jezelf halen. Maar dat is onmogelijk. Zingeving heeft te maken met je aangesproken weten. Zonder ervaring van iets dat jou overstijgt, is het lastig om betekenis te vinden. Ik noem die ervaring "het heilige". Je kan het ook "God" noemen. Het is een levende evaring, voorbij onze woorden."
(Van der Braak, in 'Gulliver', interview door Timon Beeftink, 4 9 2026)

'André van der Braak is hoogleraar comparatieve filosofie van de religie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, en doceert over psychedelica en zingeving. Daarnaast is hij oprichter van Zencollectief Alles Omarmen.'
(Prometheus)
► Een stem uit de diepte
(Prometheus, september 2026)

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 20/09/2026

Islam maakt al meer dan 1400 jaar deel uit van Europese ontwikkeling. - Boekrecensie 'Muslim Europe', Tharik Hussain. godenenmensen.com/2026/09/20/i... Islamitische ambachtslieden, geleerden en moslimfilosofen hebben 1400 jaar bijgedragen aan het Europese denken en de Europese cultuur.

Boekrecensie ‘Muslim Europe - A Journey in search of a fourteen hundred year history’: Tharik Hussain schreef 1400 jaar moslimgeschiedenis in Europa. In ‘ons’ Europa. – Een geschiedenisboek? Een boek over religie, of over filosofie? Een reisverslag? Het is vier in een. Juist omdat al die aspecten meespelen, ontstaat een brede en verrijkte blik op ons verleden en daarmee op ons heden.
– ‘Muslim Europe’ verschijnt in een tijd van toenemende islamofobie op tal van manieren. Het boek van Hussain geeft tegengas: het laat zien hoe moslims al bijna anderhalf millennium een centrale rol spelen in de Europese geschiedenis.

022 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 19/09/2026

Opmerkelijk: Illustratie AI (Getty in 'Trouw, 15 sept. 2026) en The Gates of Hell (religieblognl)

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 09/09/2026

'De ongelooflijke geschiedenis': Hoe het christendom onze cultuur vormde uitgeverijprometheus.nl/boeken/ongel... Dit boek, gebaseerd op de gelijknamige podcast en aangevuld met veel nieuwe verhalen en inzichten, probeert een antwoord te geven op de vraag waar die waarden eigenlijk vandaan komen.

Afgelopen maanden schreven Beatrice de Graaf, Stefan Paas en David Boogerd, aan De Ongelooflijke Geschiedenis. Met dit boek, gebaseerd is op de gelijknamige podcast en aangevuld met veel nieuwe verhalen en inzichten, proberen zij een antwoord te geven op de vraag waar die waarden eigenlijk vandaan komen.

‘Het lijkt soms alsof we de weg kwijt zijn en alsof onze cultuur zich in een midlifecrisis bevindt. Ideeën die lang vanzelfsprekend leken – mensenrechten, democratie, gelijkwaardigheid – blijken dat ineens niet meer te zijn.’

‘We gaan daarvoor terug naar de oorsprong van onze cultuur en maken een reis door verschillende tijden en plaatsen. In die reis vormde het christendom de rode draad. Want of je nu gelovig bent of niet: jouw denken is voor een belangrijk deel gevormd door tweeduizend jaar christendom.’

011 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 30/08/2026

Plato zegt dat de menselijke soort gelukkig kan worden als iedereen zijn eigen liefje vindt. godenenmensen.com/2022/06/19/p... “De beste van alle bestaande mogelijkheden is datgene wat hier het dichtstbij komt: een partner vinden die aan jou als individu verwant is.”

‘De mythen van Plato’, een bundel met alle vertellingen van Plato, werd op 8 juni 2022 in het Rijksmuseum voor Oudheden gepresenteerd door Bert van den Berg en Hugo Koning.
Met passie vertelden zij in de Leemanszaal over hun project. Hun boek bevat nieuwe vertalingen van de mythen, aangevuld met essays die ‘de kracht van het voorstellingsvermogen van de Griekse filosoof in bredere context plaatsen’.

‘De kracht van liefde – Het verlangen naar de wederhelft’. Intrigerend genoeg om het boek daar nu open te slaan. Dan lees je eigenlijk een verhaal over seksuele identiteit en gender.

Lees – in ‘De mythen van Plato’ – meer over de bolletjesmensen:
* 5. De kracht van de liefde – Het verlangen naar de wederhelft (blz.97)
* Plato zoekt ware (de/het) (blz. 117) | Dit is het toelichtend essay, waarin je onder veel meer komt te weten dat deze mythe van Plato een rol speelt in de film (2001) en musical ‘Hedwig and the angry inch op Broadway’ (2014).

021 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 15/08/2026

"Wegens onvoorziene omstandigheden is de bezorging van vandaag in uw wijk vertraagd. Onze excuses voor het ongemak. U kunt uw krant ook digitaal lezen." Dit is een standaardbericht tegenwoordig. Over een jaar of eerder verschijnen alle kranten digitaal... - Wel goed voor de bomen. 🌳🌲🌳

021 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 05/08/2026

Anders dan bij Plato is bij Margritte de uitgang versperd door een schildersezel met de afbeelding van een landschap. godenenmensen.com/2018/05/28/p... - Confronteert het ons met de ruïne van onze fantasieën aangaande een wereld buiten de grot, c.q. het ‘einde van de grote verhalen’?

Op nr 5 van de top 9 van meest gelezen blogs sinds zomer 2025:
Plato, een van de grootste filosofen van de Oudheid, geboren in Athene, zei ooit, lang voordat het christendom bestond: ‘De ziel van de mens is onsterfelijk en onvergankelijk.’ Dat klinkt religieus, maar de idee van onsterfelijkheid is oorspronkelijk niet nieuwtestamentisch, maar platonisch.
‘Op aarde is het behelpen, is er geen perfectie, maar imperfectie,
mede waardoor er lijden is door wat mensen elkaar aandoen,
oorlogen en ander geweld’

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 16/07/2026

"Bomen zijn aardes eindeloze pogingen te spreken tot de luisterende hemel." Rabindranath Tagore, Indiaas mysticus, dichter en Nobelprijswinnaar literatuur (1913) (1861 - 1941) (Foto: Lage Vuursche, 2 juli 2026, The Netherlands.) 🌱

011 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 09/07/2026

John Lennon was zijn tijd ver vooruit... ✌️

011 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 24/06/2026

🌱 Nieuw-Amelisweerd bij Utrecht ook vandaag weer vol van schaduwrijke natuur, nog steeds intact dankzij 'klimaatdrammers' sinds de jaren 70!! 🌱

021 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 22/06/2026

Nieuw-Amelisweerd bij Utrecht ook vandaag weer vol van schaduwrijke natuur, nog steeds intact dankzij 'klimaatdrammers' sinds de jaren 70!! 🌱🍀☀️👍

063 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 20/06/2026

Net binnen via Houston... familie daar ergens tussen duizenden ander Oranje-fans... 🥳😉

000 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 15/06/2026

14 juni 2026 - Koert van der Velde vertelde wervend en wervelend over 'Dan maak je maar zin' bij boekhandel De Kler in Leiden tijdens zijn druk bezochte boekpresentatie. - Aanrader! (foto's: reliphilosopy)

'Door het toenemende ongeloof is het steeds moeilijker geworden om de traditionele religieuze verhalen hun zingevende werk te laten doen.
Toch blijken mensen ook zonder geloof religieuze zin te kunnen scheppen.
De religieuze ervaringen die zo worden opgeroepen, geven weliswaar geen enkele zekerheid, waardevol zijn zij wel.

Koert van der Velde: Over religieus kunnen zijn zonder te geloven, kan je religieuze betekenis vinden zonder in een God te geloven?

'Dan maak je maar zin':
Pleidooi voor religie zonder geloof

'Millennia lang schiepen mensen zich goden die het leven van uiteindelijke zin voorzagen. Essentieel daarbij was de beleving dat die goden juist niet door de mens geschapen waren. In deze veelal onopgemerkte religieparadox speelde geloof een hoofdrol – maar niet altijd, zo laat religiewetenschapper en -journalist Koert van der Velde zien in een zoektocht door de godsdienstgeschiedenis. In het oude Midden-Oosten en in de Europese middeleeuwen werd soms ook zonder geloof religie gecreëerd, in de hoop op religieuze beleving.

Daar kunnen wij in onze geseculariseerde tijd van leren, want ook ons leven schreeuwt om uiteindelijke zin. Door het toenemende ongeloof is het steeds moeilijker geworden om de traditionele religieuze verhalen hun zingevende werk te laten doen. Toch blijken mensen ook zonder geloof religieuze zin te kunnen scheppen. De religieuze ervaringen die zo worden opgeroepen, geven weliswaar geen enkele zekerheid, waardevol zijn zij wel.' (Walburgpers)

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 07/06/2026

‘De tweede sekse van filosoof Simone de Beauvoir godenenmensen.com/2026/06/07/v... gaat inmiddels al een paar generaties mee als hart onder de riem van lezers met een hekel aan opvattingen waarin de mensheid wordt verdeeld in mannetjes- en vrouwtjesdieren.’

Het denken van filosoof Simone de Beauvoir vormt nog altijd de basis van vele vrijheden die vrouwen vandaag de dag genieten. Parijs 1986: Op de begrafenis van De Beauvoir scandeerden talloze vrouwen in Montparnasse bovenstaande uitroep van filosoof Élisabeth Badinter. Al in 1949 schreef Simone De tweede sekse, haar ‘feministische bijbel’, over ‘de situatie van de vrouw’. Volgens De Beauvoir zette de maatschappij de vrouw systematisch op de tweede plaats.
- Meisjes op schoot en stoere jongetjes
Niet alleen de vrouw moet bevrijd worden, dat geldt net zo goed voor de man, zegt filosoof en journalist Alexandra Van Ditmars in haar artikel Waarom de vrouw nog steeds ‘de tweede sekse‘ is. Kleine jongetjes moeten stoer doen, kleine meisjes mogen altijd op schoot, en getroost worden.
‘Van de man wordt verwacht dat hij zich altijd ‘mannelijk, evenwichtig en superieur’ gedraagt, wat net zo goed beknellend is. ‘Men zou de man bevrijden door de vrouwen vrij te maken,’ schrijft De Beauvoir. ‘Maar dat is nu juist datgene waar hij zo’n angst voor heeft. Hij houdt hardnekkig vast aan de mystificaties die zijn bedoeld om de vrouw in haar ketenen te houden.’
(Filosofie Magazine, Waarom de vrouw nog steeds ‘de tweede sekse’ is)

011 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 24/05/2026

Zonder een algoed wezen dat de intentie en mogelijkheid heeft om wezens te scheppen die moreel significant kunnen kiezen tussen goed en kwaad is het erg onwaarschijnlijk dat er een fysisch universum bestaat dat is gefinetuned voor het ontstaan van dergelijke wezens. godenenmensen.com/2012/05/27/p...

UITGELICHT – Richard Swinburne
Nog even verder stilstaan bij Pinksteren. De kerk legt dit feest uit in de zin dat zendelingen tot in de verste hoeken van de wereld moeten vertellen over Jezus. In deze nieuwe tijd zouden we ook de gedachte van Swinburne kunnen verspreiden. Jezus zou het trouwens absoluut met hem eens zijn geweest wat betreft het in alle vrijheid maken van een keuze elkaar pijn te doen of elkaar gelukkig(er) te maken. Natuurlijk vindt Jezus dat. Veel religies verspreiden immers de Gulden Regel: ‘Behandel anderen zoals je door hen behandeld wil worden,’ of anders geformuleerd: ‘Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook de ander niet’.

000 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 03/05/2026

Laurens ten Kate vroeg zich laatst af: godenenmensen.com/2026/05/03/w... ‘In wat voor land word ik wakker?’ en: ‘In wat voor wereld?’. “Is de huidige crisis niet een antwoord op een eerdere orde? En zo ja, hoe oud is die orde dan? En welke toekomst is ons aan het naderen?”

Filosoof, religiewetenschapper en theoloog Laurens ten Kate, vroeg zich laatst af: ‘In wat voor land word ik wakker?’ en: ‘In wat voor wereld?’
Die vragen stelde hij aan hem zelf toen in de vroege ochtenden van 23 november 2023 de social media losbarsten na de verkiezingsoverwinning van de PVV in Nederland. En op 6 november 2024, toen Donald Trump met overmacht het presidentschap van de VS heroverde. Ten Kate vond die social media irritant. En naïef. ‘Hoelang hebben jullie zitten slapen?’, dacht hij. Waarom nu pas ‘wakker worden’?

Nieuwe wereldorde?
Voor de Universiteit voor Humanistiek (UvH) bekleedde Ten Kate tien jaar lang de bijzondere leerstoel Vrijzinnige Religiositeit en Humanisme voor de Stichting Stimulering Vrijzinnig Gedachtengoed.

In zijn afscheidscollege van de UvH ‘Tussen markt en volk’ van 20 maart 2026 stelde hij dat ‘de nieuwe wereldorde’ een gevleugelde term was geworden, ‘en wel als een aanduiding van een nieuwe epoche van schrik en angst, want verleden (wat we hadden opgebouwd) en toekomst (waar we naar toegaan) lijken verder weg dan ooit.
Deze orde is eigenlijk helemaal geen orde, eerder wanorde en chaos, zo luidt het gevoel’.

Bron: Afscheidscollege Laurens ten Kate (20 maart 2026)

Foto: Stichting Stimulering Vrijzinnig Gedachtengoed
Foto Timothy Stacey: UvH (2025)
Foto Charles Taylor: 2009 – Lemniscaat
Foto Claude Lefort: Tilburg University – ‘Lefort doceerde onder meer aan de universiteit van Parijs en São Paulo, de Universiteit van Parijs en was verbonden met het Centre de recherches politiques Raymond Aron. Hij schreef over vroege politieke denkers zoals Machiavelli’.
Foto Paul Celan: celan.nl

Tussen markt en volk | Laurens ten Kate | ISVW | 136 blz. | € 18,95 | ISBN 978-90-836110-7-5 | NUR 730

012 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 20/04/2026

In 'Het zionisme bij nader inzien' (2005) van Hannah Arendt, Duits-Amerikaans joodse filosofe en politiek denker (1906-1975), wordt de hoop van Arendt op een zionisme dat ruimte zou laten voor een compromis met de Arabieren, de bodem ingeslagen. (Bron: Anja Meulenbelt, over eerherstel voor Arendt.)

024 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 18/04/2026

"Wij zijn Klimaat" (Vrij naar Satoshi Nakamoto - bitcoin)

000 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 26/03/2026

Terugkijken als vlucht voor het NU? - "NOS: Verenigde Naties bestempelen slavenhandel als ergste misdaad tegen de menselijkheid ooit." -De ergste misdaad tegen de menselijkheid vindt NU plaats: Miljoenen worden onderdrukt of vermoord door dictatoriale 'leiders', planeet aarde op sterven na dood.

031 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 25/02/2026

“Het probleem is dat het neoliberalisme door de wereld waart dat aanspraak maakt op de hebzucht van de mensen waardoor grote kapitalen worden geaccumuleerd en met die kapitalen wordt vervolgens iets verkeerds gedaan.” (Congres D66, 2012, Jan Terlouw: “Liberalisme is per definitie progressief.”

011 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 23/02/2026

‘Neoliberalisme leidt tot almaar toenemende ongelijkheid’ -Socrates berispt Alkibiades in het huis van een courtisane- godenenmensen.com/2026/02/22/n... Ilja Leonard Pfeijffer: We gaan naar de verdoemenis, tenzij we nu ingrijpen. Dat is geen leuke boodschap, maar het alternatief is nog veel erger.”

Schrijver Ilja Leonard Pfeijffer vertelt in ‘Alkibiades’ dat de jonge politicus Alkibiades onder de indruk is van zijn vriend Socrates’ zoektocht naar het Goede, het Ware en het Schone. Alkibiades vindt echter dat het in de praktijk van de politiek onmogelijk is aan zulke verheven criteria te voldoen.
In ‘Absolute Democratie’ laat Ilja zien dat politiek nu leidt tot de klimaatcrisis, groeiende ongelijkheid, en oorlog in Europa. En ook dat machthebbers onze democratische verworvenheden bedreigen door de vrije pers aan te vallen, rechters te ondermijnen en de weg vrij te maken voor nepnieuws.

021 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 10/02/2026

Levensverwachting: In Met het Oog op Morgen (3 2 26) zei demograaf en sociaaleconomisch onderzoeker Ruben van Gaalen (CBS): godenenmensen.com/2026/02/08/b... “De rijkste mannen kunnen 25 jaar meer gezonde levensjaren verwachten en de rijkste vrouwen 23. Dit in vergelijking met de armste mensen.”

Levensverwachting in Nederland: De bijzonder hoogleraar Van Galen (UVA) sprak over grote sociaaleconomische gezondheidsverschillen en vindt het plausibel dat de rijkste mannen 25 jaar meer gezonde levensjaren kunnen verwachten en de rijkste vrouwen 23. Dit in vergelijking met de armste mensen.
Uit ‘Met het Oog op Morgen’: “Tijdens het debat over het coalitieakkoord klonk kritiek op het voorstel om de AOW-leeftijd te laten meestijgen met de levensverwachting. GL-PvdA deed een vergeefse poging de verhoging meteen van tafel te krijgen, maar kwam niet aan een meerderheid.”

101 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 30/01/2026

Albert Einstein zei ooit: “Onze belangrijkste problemen kunnen we niet oplossen binnen het kader waarbinnen we ze hebben gecreëerd.” – Dus, constructief aan de slag, Jesse Klaver! - Foto: ANP / Noordhollands Dagblad

011 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 31/12/2025

Happy 2026! 🍀🍀🍀🍀🍀🍀

020 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 18/12/2025

L.W.J. Huberts, 1e hoogleraar integriteit (2205): "Integriteit is reuze geschikt om politieke tegenstanders of dwarse ambtenaren te vloeren. En zo gebeurt het met acteurs, politici, burgemeesters, journalisten, museumdirecteuren en specialisten. Een antiserum tegen integritisme is nog niet gevonden"

De staat ontfermt zich tegenwoordig over de zielen, bemoeit zich zoals ooit de kerk, met het goede leven en de juiste gedachten. ‘Politieke zielen moeten tegenwoordig lelieblank zijn,’ stelt historicus Martin Sommer in EW, en dat ‘journalisten ijverig speuren naar grensoverschrijders.’ In Nederland Therapieland vervangt de GGZ God zelf. ‘GGZ is een staatsreligie,’ vindt religiewetenschapper Katie Vlaardingerbroek. – Of die nieuwe staatsreligies heilzaam zijn, is de vraag. Terug naar de kerk? God is daar alleen nog in de stilte te vinden.

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 15/11/2025

🚀 De New Glenn-raket van Blue Origin, het ruimtevaartbedrijf van Jeff Bezos, gaat vanaf maart 2027 'de geschiedenis van het klimaat van de rode planeet bestuderen'. Later, zo rond 3027 zal vanaf Mars de geschiedenis van het klimaat van de Dode Planeet Aarde bestudeerd worden... 🚀

'De New Glenn is gelanceerd vanaf Cape Canaveral in de Amerikaanse staat Florida. De krachtige, 98 meter lange raket moet Blue en Gold – twee ruimtesondes van het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA – in een baan rond Mars brengen. Het is de bedoeling dat die satellieten vanaf maart 2027 de geschiedenis van het klimaat van de rode planeet bestuderen.' (DataNews Knack, 14 11 2025)

021 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 05/11/2025

‘Indien het kwaad intrinsiek in de mens zit, dan ook het goede. En precies daarover gaat dit boek. Het is een aanklacht tegen het kwaad en een ode aan het goede waartoe de mens in staat is.’

Alicja Gescinska neemt de lezer mee op een woelige en filosofische reis door de vorige eeuw.
In tien biografische portretten laat ze zien wat de mensheid kan leren van even moedige als intelligente vrouwen: Rosa Luxemburg, Anna Achmatova, Edith Stein, Hannah Arendt, Martha Gellhorn, Simone Weil, Jeanne Hersch, Etty Hillesum, Barbara Skarga en Judith Shklar.
Met woord en daad bevochten zij de verdrukking, de ontmenselijking, de vernietigingsdrang uit hun tijd. Ze waren bakens van licht in de donkerste uren van de mensheid. Daar betaalden ze vaak een hoge prijs voor: van de dood in kampen tot een leven in ballingschap.

112 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 14/10/2025

“Onze samenleving gaat meer en meer lijken op de dogmatische kerk waaruit ik me bevrijd heb.” godenenmensen.com/2023/09/03/b... Filosoof Lammert Kamphuis (School of Life): “Er is weinig aandacht voor nuance en steeds minder begrip voor andersdenkenden.”

UITGELICHT – Het ‘verraderlijke is dat we zeggen dat de verzuiling achter ons ligt, maar de zuiltjes van nu, de bubbels (2023: 3,96 miljard mensen maken gebruik van social media) waarin we leven, zijn nog beperkender en verstikkender’.
– Dat stelt filosoof Lammert Kamphuis. Zijn nieuwe boek Verslaafd aan ons eigen gelijk, met op de cover het woord eigen verpakt in een glanzende bubbel, is net uit. De wereld waarin Kamphuis opgroeide, bleek een zorgvuldig afgesloten zuil: Kampen, het Mekka van de vrijgemaakten, waar zijn vader net als zijn opa professor dogmatiek was.

021 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 11/10/2025

🌱 Bibliotheekbezoekers letten bij de verkiezingen veelal op 'klimaat, energie & duurzaamheid. 🌱💚

120 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 06/10/2025

Over de vraag van de vreemdeling - Want wie is er nou geen Vreemdeling? - Online lezing door Laurens ten Kate De bijeenkomst vindt online plaats via Zoom. ►Let op: vandaag nog aan te melden tot uiterlijk 12:00 uur. ► isvw.nl/product/isvw... Je ontvangt op 6 oktober de zoomlink in de middag.

WIJ EN ZIJ
Online lezing door Laurens ten Kate

Ieder verlangt naar verbondenheid: je hoort bij je familie, gemeenschap, volk of natie. Maar er is dan ook altijd iemand die er níét bij hoort: de vreemdeling.
Is dit schema van us and them vandaag de dag nog wel houdbaar?
- Laurens ten Kate is hoofddocent filosofie en religiewetenschap en bijzonder hoogleraar Vrijzinnige religiositeit en humanisme, beide aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht.
Ten Kate schreef onder andere Encyclopedie van de filosofie (2007) 25 Eeuwen theologie, teksten en toelichtingen (met Marcel Poorthuis, 2017) En recentelijk Wereldtijd: Essay over de vraag van de vreemdeling' (2025).

021 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 17/09/2025

'Voor de PKN is van God getuigen best ongemakkelijk' Opvallend is dat er wel gesprekken zijn over geloof maar geen dialogen. godenenmensen.com/2025/09/14/v... Consequent zijn ze eenzijdig gericht tegen andersdenkenden en niet-gelovigen om te getuigen van het christelijke geloof.

Van filosoof en theoloog Tomáš Halík is de uitspraak: ‘De manier waarop iemand mens is, zegt meer over zijn geloof dan wat hij denkt en zegt over God’.
In 'De namiddag van het christendom', waarnaar magazine Petrus verwijst, citeert Halík wat paus Franciscus zegt over God: ’Ik heb slechts één dogmatische zekerheid: God is aanwezig is ieders leven’.
Halík is opmerkelijk genoeg te vinden in Petrus, het magazine van de Protestantse Kerk Nederland (PKN) waarin God slechts aanwezig blijkt in het christendom. Zegt dat meer over het christendom dan over God die immers ‘aanwezig is in ieders leven’?
Het essay 'Getuigen: een ongemakkelijke opdracht?' leest ongemakkelijk.

011 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 08/09/2025

Lage Vuursche (Utrecht, Holland) 7 september 2025 20.56 uur

041 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 20/08/2025

Bloem van een courgette! Nu voor het eerst gezien.(!) En over een klein poosje de courgette zelf in de roerbak...

011 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 19/08/2025

Tegenwoordig denkt bijna iedereen dat wij de slimste en succesvolste soort zijn die ooit heeft geleefd. Dit ‘menselijk exceptionalisme’ heeft de afgelopen eeuwen geleid tot uitbuiting van de aarde en andere diersoorten en is eerder gestoeld op waanideeën dan op enig wetenschappelijk bewijs.

Harvard-primatoloog Christine Webb deed haar postdoc bij Frans de Waal en is gespecialiseerd in sociaal gedrag, cognitie en emotie van niet-menselijke apen. Ze zet zich in voor een wetenschap waarin ook andere dieren een morele status hebben. Haar wetenschappelijke werk is veelvuldig in populaire media besproken. ‘De arrogante aap’ is haar eerste publieksboek en verschijnt op 18 september 2025.
- Paperback, 352 pag., € 26,99, ISBN: 9789403117829, ook verkrijgbaar als e-book, oorspronkelijke titel: 'The Arrogant Ape', Vertaling: Frits en Evert van der Waa.

111 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 15/08/2025

Toen al: mei 2022… ‘De mars van zo’n 25.000 radicale Israëliërs trekken door de Palestijnse Oude Stad van Jeruzalem’. (De Standaard, Blg.) ‘Terwijl de mars door de steegjes van Jeruzalem trok, weerklonken de ‘gebruikelijke’ slogans als ‘dood aan de Arabieren’. (Ahmad Gharabli/AFP – mei 2022)

De Volkskrant 14 augustus 2025: de extreemrechtse Smotrich zegt: "Zij zullen blijven praten over een Palestijnse droom, en wij zullen blijven bouwen aan een Joodse realiteit’, het idee van een Palestijnse staat zal worden begraven, omdat er niets en niemand meer is om te erkennen.’

013 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 10/08/2025

RELIFILOSOFIE op ZOMERSTAND – Op nr. 3 van Topberichten 2025: godenenmensen.com/2021/11/28/k... 'Koninkrijk van God is in u, maar niet in de Nederlandse Bijbel Vertaling 21 (NBV21)'

Zielloos
- In de oude Bijbel kan je lezen: ‘Wat zou het een mens baten, als hij de gehele wereld won maar schade leed aan zijn ziel?’ Echter in de NBV21 staat nogal prozaïsch: ‘Wat heeft een mens eraan de hele wereld te winnen als dat ten koste gaat van zijn leven?’ Martine Oldhoff, die onlangs cum laude promoveerde op een zoektocht naar de ziel, vindt dat terecht wat platgeslagen, zielloos.
Ook in de Bijbel in gewone taal, van NBG de Bijbel, komt de ziel in de Psalmen nauwelijks meer voor, zegt Oldhoff. ‘Dat is wel een gemis, hoor.’
- ‘Onder gods vleugel’: piano?
De vertalers van de NBV21 houden duidelijk niet van poëzie. In het Nederlands Dagblad zegt theoloog en schrijver Ad van Nieuwpoort dat zij te veel willen uitleggen. Volgens het bijbelblog van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) waren de vertalers bang dat vleugel begrepen zou worden als piano(!):
’Zo zegt Boaz in Ruth 2 vers 12 dat zij onder Gods vleugels is komen schuilen. Verderop, in hoofdstuk 3 vers 9, staat er nu: ‘laat mij bij u schuilen’, want de vertalers vinden het te moeilijk als Ruth zegt ’Spreid uw vleugel over mij uit’. Dat vind ik echt onbegrijpelijk. Datzelfde woord ‘vleugel’ stáát er in het Hebreeuws gewoon. Dat is poëzie! In het dagelijks leven gebruikt iedereen zulke metaforen. Nee, ook deze editie is een prekerige vertaling. Dat vind ik niet wenselijk.’
(Ad van Nieuwpoort)

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 05/08/2025

Dichter, schrijver en filosoof Giovanni Pico della Mirandola (1463 – 1494) ‘Symbool van jeugd en talent, van passie en rebellie’. godenenmensen.com/2023/04/01/f... De ‘jonge graaf die het durft op te nemen tegen de paus’. Pico's doel is te komen tot een 'eenheidsvisie op waarheid'.

Humanistische inzichten
Vanzelfsprekend is ook dichter, schrijver en filosoof Giovanni Pico della Mirandola – kortweg Pico – overal te vinden in 'Het Renaissancewonder'. Historicus Jacob Slavenburg noemt hem ‘een kampioen in het uitdragen van het hermetisch gedachtegoed’.
Samen met andere filosofen van naam zorgt Pico in de vijftiende en zestiende eeuw voor een grote verbreiding van humanistische inzichten. De ‘jonge graaf die het durft op te nemen tegen de paus’ doet een geslaagde poging alle godsdiensten bijeen te brengen in één leer door zijn benadering van verschillende filosofieën. ‘Zijn doel is te komen tot een eenheidsvisie op waarheid’.
- Renaissance als kantelpunt
Pico’s ‘glanzende lofrede op het humanisme’, Oratio de hominis dignitate (Over de waardigheid van de mens) behoort volgens de auteur tot ‘het mooiste dat de wereldliteratuur heeft voortgebracht’. ‘Van onschatbare waarde voor het nageslacht’.
Grote humanisten als Pico’s tijdgenoten Thomas More, Johannes Reuchlin en Desiderius Erasmus, dragen zijn gedachten verder uit.
- Slavenburg zegt terecht dat ‘de enorme invloed van de herontdekte hermetische wijsheid in de era daarna’ ertoe geleid hebben dat we nu ‘zeker kunnen spreken over de Renaissance als een kantelpunt in de religieus/filosofische geschiedenis in het Westen’.

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 04/08/2025

Botanische Tuinen Universiteit Utrecht. Al 15 jaar meer dan imposant. De Evolutietuin geopend sinds juni 2025.

111 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 29/07/2025

Plato en de idee van onsterfelijkheid godenenmensen.com/2018/05/28/p... Op aarde is het behelpen, is er geen perfectie, maar imperfectie, mede waardoor er lijden is door wat mensen elkaar aandoen, oorlogen en ander geweld. (Beeld: La condition humaine, Magritte, 1949 - zijn visie op Plato's grot.)

La condition humaine, Magritte, 1949: ‘Anders dan bij Plato is de uitgang versperd door een schildersezel met de afbeelding van een landschap. Toont het schilderij het landschap buiten?
Of confronteert het ons veeleer met de ruïne van onze fantasieën aangaande een wereld buiten de grot, c.q. het ‘einde van de grote verhalen’? In dat geval houdt het schilderij ons een eigensoortige waarheid voor, namelijk dat de werkelijkheid uit een spiegelpaleis van verbeeldingen bestaat.’ (Open Universiteit, locus.ou.nl – ‘Plato’s allegorie van de grot en de herinterpretatie daarvan in de moderne en hedendaagse beeldende kunst’ – Elisabeth den Hartog)

001 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 14/07/2025

Door verder te zoeken dan de ons bekende werkelijkheid worden we volgens Immanuel Kant behoed voor de grote gevaren die ons bedreigen: het fatalisme, het materialisme en het naturalisme. godenenmensen.com/2018/06/24/i... MEEST GELEZEN nr. 7 vanaf 01012025

Volgens Kant structureert de manier waarop we denken de realiteit zoals WIJ die waarnemen. We weten alleen hoe de wereld aan ons VERSCHIJNT en niet hoe die wereld daadwerkelijk IS.
- Metafysica kan zich weliswaar niet in het domein van de werkelijkheid zoals ze is (Ding an sich) begeven, maar de meest invloedrijke filosoof van de moderne tijd Immanuel Kant vond dat zij wel de grenzen kan onderzoeken tussen dit domein en het domein van de zintuiglijk waarneembare wereld.
Waar wetenschap zich richt op het zintuiglijk waarneembare, richt de metafysica zich op wat zich aan de waarneming onttrekt.

021 0

Paul Delfgaauw @reliphilosophy.bsky.social · 03/07/2025

‼️Poetin pleegt op zijn dooie gemak, jaar in, jaar uit, genocide op zijn broeders en zusters in Oekraïne. Tot de laatste Oekraïner is vernietigd. Nergens in de wereld wordt een rode lijn getrokken. ‼️

Broedermoord kenmerkt alle Europese oorlogen tot op de dag van vandaag.
- Als het gaat om een principiële stellingname over oorlog en vrede is het pamflet 'Tegen Oorlog' van filosoof Desiderius Erasmus nog net zo actueel als vijfhonderd jaar geleden. Russen en Oekraïners vermoorden elkaar, terwijl de meeste strijders als kind in de orthodoxe kerk zijn gedoopt. In Europa rond 1500 was iedereen rooms-katholiek: christenen werden aangemoedigd om medechristenen te vermoorden.

002 0