omroepflevoland.nl
Schokland - Twee eeuwen geleden verwoestte de Zuiderzee oud-Emmeloord
Deze week is het 200 jaar geleden dat het noodlot toesloeg op het voormalige eiland Schokland in het huidige Noordoostpolder. Begin februari 1825 werd het eiland geteisterd door een zeer zware storm. Daarbij werd het oude Emmeloord, het dorpje op de noordwestpunt van Schokland deels verzwolgen door de hoge golven van de Zuiderzee.ppDertien inwoners van het toenmalige Emmeloord verdronken tijdens de stormramp in het koude water. En slachtoffer overleed korte tijd later aan de gevolgen van zijn verwondingen. De stormramp wordt dinsdagavond herdacht in het kerkje bij het museum Schokland.brbrstrongUitzonderlijke stormstrong brDe stormramp begon op 3 februari op Schokland, zegt Henk van Heerde van de Schokkervereniging. Het was volgens hem een uitzonderlijke storm: een orkaan uit het noordwesten gecombineerd met springtij. De harde wind stuwde het hoge water op.ppVan Heerde zegt dat Emmeloord vooral te lijden had, omdat dit dorp op de noordpunt van Schokland lag. De eerste aanval van de wind kwam uit het noorden. De langste golven zullen daar direct de terpen van Emmeloord hebben bereikt. De Middelbuurt lag meer in de luwte van het eiland.image:https:d5ms27yy6exnf.cloudfront.netpictures250203SchoklandMenno9CF0D13473FE9577C1258C26004CD52C.jpgOok was Emmeloord het armste dorp van het eiland met houten huizen. In het dorpje stonden ongeveer 70 woningen. De fundering was dan wel van steen, maar voor de rest waren de huisjes vooral opgetrokken uit hout met een dak van stro. Tijdens de storm raakten 27 huizen in Emmeloord beschadigd en verdwenen er 25, zegt Van Heerde.ppOok was de kerk van het katholieke dorp verwoest. De bevolking probeerde zich in die kerk staande te houden. Alle slachtoffers zijn vermoedelijk begraven op de begraafplaats van het dorp. Dat is alleen niet bijgehouden in een register. Grafmonumenten kwamen er niet, omdat daar geen geld voor was, zegt Van Heerde.ppstrongSchade op Urk beperkt strongbrOok Urk werd getroffen door de stormramp. Maar daar bleef de schade beperkt. Op Urk stond het water wel hoog, maar daar bleven huizen en mensenlevens gespaard. Dat komt omdat dit eiland hoger lag dan Schokland en omdat Urk een ondergrond heeft van keileem, zegt Van Heerde. Schokland had een ondergrond van het veel zachtere veen.ppDoor eerdere stormen was al veel land afgeslagen. En het eikenhouten palenscherm dat Emmeloord moest beschermen, verkeerde in verwaarloosde staat. Dat palenscherm bleek niet bestand tegen de kracht van de natuur. De golven hadden al snel vrij spel. image:https:d5ms27yy6exnf.cloudfront.netpictures250204stormramp28A09D4FBBBB45FE4EC1258C260067450D.jpgstrongEiland uiteindelijk ontruimdstrongbrDe ramp van 1825 was de aanzet voor de ontruiming van Schokland. Dat kwam omdat de Schokker vissers hun schepen verloren en zich diep in de schulden moesten steken om nieuw vaar en vistuig te kopen, zegt Van Heerde.ppNa de storm volgde ook nog een aantal seizoenen met een tegenvallende visvangst. De armoede op het eiland was daardoor zo groot dat de gemeentelijke belastingen niet meer konden worden opgebracht. Schokland werd een eiland waar steeds meer geld bij moest, zegt Van Heerde. Niet alleen voor de kosten van de zeewering maar ook in feite om de bevolking te onderhouden.ppHet was die armoede waardoor de pastoor en de schoolmeester in 1858 alle kosten en baten van Schokland op papier zetten. Die rekensom leerde dat het beter was om het eiland te ontruimen. De mensen op Schokland kregen daarop een aantrekkelijke uitkooppremie.ppHet eiland werd een jaar later, in 1859 ontruimd. De bewoners verhuisden naar onder andere Kampen, Vollenhove en Enkhuizen. ppstrongHerdenkingstrongbrMuseum Schokland staat dinsdagavond vanaf 18.00 uur stil bij de ramp met een herdenking. In het kerkje op de Middelbuurt is pozie te horen. Ook wordt de klok geluid. De herdenking sluit aan bij de tijdelijke tentoonstelling Schokkers en de ontruiming, die tot en met 2 maart in de museumkerk te zien is. image:https:d5ms27yy6exnf.cloudfront.netpictures250204stormramp1607A7389113FD291EC1258C26006755A7.jpgp
