Sign in

KopalniaWiedzy.pl

@kopalniawiedzy.bsky.social
159 followers 19 following 2.1K posts

Najświeższe informacje naukowe. Najnowsze osiągnięcia, najważniejsze odkrycia, wynalazki, które zmieniają świat. buycoffee.to/kopalniawiedzy

PostsRepliesMedia
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 18/12/2025
Naukowcy przyjrzeli się DNA ponad miliona osób, które cierpiały na co najmniej jedną z 14 chorób psychicznych. Grupę kontrolną stanowiło 5 milionów zdrowych osób. Zaledwie 5 czynników genetycznych, na które składało się 238 wariantów genów, odpowiadało za większość różnic pomiędzy chorymi a zdrowymi
kopalniawiedzy.pl
Uczeni odkryli 5 czynników genetycznych wspólnych dla 14 różnych zaburzeń psychicznych
Różne zaburzenia psychiatryczne mogą mieć ze sobą więcej wspólnego z biologicznego punktu widzenia, niż wcześniej sądzono. Naukowcy z University of Colorado Boulder, Harvard University i Mass General ...
041
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 16/12/2025
Długi COVID to jedna z zagadkowych pozostałości po pandemii COVID-19. Na całym świecie miliony osób, które przeszły infekcję SARS-CoV-2, przez wiele miesięcy i lat zmagają się z mgłą mózgową, zmęczeniem, brakiem kondycji, skróceniem oddechu i innymi objawami, których obecność trudno wytłumaczyć.
kopalniawiedzy.pl
Zagadka długiego COVID-u. Jego przyczyną nie jest koronawirus, a współistniejące infekcje?
Długi COVID to jedna z zagadkowych pozostałości po pandemii COVID-19. Na całym świecie miliony osób, które przeszły infekcję SARS-CoV-2, przez wiele miesięcy i lat zmagają się z mgłą mózgową, zmęczeni...
010
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 15/12/2025
Badania od dekad pokazują, że dieta oparta na roślinach wiąże się z mniejszym ryzykiem chorób układu krążenia. Naukowcy postanowili zerwać z tradycyjnym podziałem diet na bazującą na produktach roślinnych lub zwierzęcych i wzięli pod uwagę wartość odżywczą diet i stopień przetworzenia żywności.
kopalniawiedzy.pl
Dieta roślinna nie zawsze jest zdrowa
Liczne badania od dekad pokazują, że dieta oparta na roślinach wiąże się z mniejszym ryzykiem zapadnięcia na choroby układu krążenia. Jednak badacze z francuskiego Narodowego Instytutu Badań nad Rolni...
020
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 15/12/2025
Naukowcy z Northwestern University i University of Califrona San Francisco opisali właśnie na łamach Science dokładny mechanizm działania solariów na skórę i wykazali, że na poziomie molekularnym solaria prowadzą do mutacji znacznie poważniejszych, niż promieniowanie słoneczne.
kopalniawiedzy.pl
Solaria uszkadzają skórę znacznie bardziej niż słońce. Powodują 3-krotny wzrost ryzyka czerniaka
Korzystanie z solariów jest powiązane z 3-krotnym wzrostem ryzyka rozwoju nowotworu skóry, czerniaka. Pomimo tego, że jest to wiedza powszechnie dostępna, wiele osób wciąż chodzi na solaria, a produce...
010
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 15/12/2025
W III wieku przed naszą erą doszło do ataku na wyspę Als u wybrzeży dzisiejszej Danii. Napastnicy przypłynęli na nie więcej niż czterech łodziach. Atak się nie powiódł. A wiemy to stąd, że obrońcy na Als – by podziękować bogom za zwycięstwo – zatopili w bagnie jedną z łodzi wraz ze zdobytą bronią.
kopalniawiedzy.pl
Odcisk palca na starożytnej łodzi. Napastnicy sprzed 200 lat pochodzili z wybrzeży Bałtyku?
W III wieku przed naszą erą doszło do ataku na wyspę Als u wybrzeży dzisiejszej Danii. Napastnicy przypłynęli na nie więcej niż czterech łodziach. Atak się nie powiódł. A wiemy to stąd, że obrońcy na ...
010
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 13/12/2025
O przełomowych badania poinformował na łamach Physical Review Letters międzynarodowy zespół naukowy. Obserwacji dokonano w detektorze SNO+, który znajduje się SNOLAB. To kanadyjskie laboratorium specjalizujące się między innymi w fizyce neutrin znajduje się 2 kilometry pod ziemią.
kopalniawiedzy.pl
Po raz pierwszy zaobserwowano interakcję neutrina z atomem węgla
Po raz pierwszy w historii zaobserwowano interakcję neutrina słonecznego z atomem węgla. O przełomowych badania poinformował na łamach Physical Review Letters międzynarodowy zespół naukowy z Portugali...
020
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 12/12/2025
W jakiś sposób lekkie jądra atomowe i odpowiadające im antyjądra wyłaniają się z tych kolizji nienaruszone, mimo że siły utrzymujące jądra powinny ulec osłabieniu i lekkie jądra powinny rozpaść się w znacznie niższych temperaturach. Fizycy od dekad zastanawiali się, jak to możliwe.
kopalniawiedzy.pl
W LHC temperatury są 100 000 razy wyższe niż w Słońcu. Jak lekkie jądra mogą to przetrwać?
Podczas kolizji w Wielkim Zderzaczu Hadronów (LHC) pojawiają się temperatury ponad 100 000 razy wyższe niż wewnątrz Słońca. Jednak w jakiś sposób lekkie jądra atomowe i odpowiadające im antyjądra wyła...
020
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 12/12/2025
Zwykle odruch ten jest badany w odniesieniu do wzorku i widzenia. Uczeni z Concordii postanowili sprawdzić, czy mruganie jest w jakiś sposób związane z funkcjami poznawczymi. Opisali dwa eksperymenty, które miały wykazać, w jaki sposób zmieniamy sposób mrugania w reakcji na taki sam bodziec
kopalniawiedzy.pl
Mrugamy mniej, gdy nasz mózg się wytęża, by dobrze słyszeć
Obserwacja mrugania powiekami może być dobrym sposobem pomiaru funkcji poznawczych, uważają naukowcy z Concordia University. Zwykle odruch ten jest badany w odniesieniu do wzorku i widzenia. Uczeni z ...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 12/12/2025
Boeslunde jest jednym z najbogatszych stanowisk duńskiej epoki brązu. Podczas ostatniego sezonu wykopalisk archeolodzy trafili na coś absolutnie unikatowego – dwie żelazne włócznie ze złotymi ornamentami. Odkryli też coś, co pozwoliło wyjaśnić obecność złotych przedmiotów w okolicy.
kopalniawiedzy.pl
Święte źródło i włócznie zdobione złotem – najstarsze żelazo w Danii
Niezwykłe stanowisko Boeslunde na południowo-zachodniej Zelandii przyniosło unikatowe znalezisko. Boeslunde jest jednym z najbogatszych stanowisk duńskiej epoki brązu. W ostatnich dekadach na niewielk...
020
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 11/12/2025
Jest on autorem badania, w którym porównał liczbę rodzeństwa i rodzeństwa przyrodniego by opisać, jak bardzo monogamiczne są różne gatunki ssaków w tym ludzie. Na tej podstawie stwierdził, że Homo sapiens jest w znacznie większym stopniu monogamiczny niż jego najbliżsi kuzyni.
kopalniawiedzy.pl
Człowiek między bobrem a gibonem. Na ile jesteśmy gatunkiem monogamicznym?
Gdybyśmy ułożyli zwierzęcą „tabelę monogamii” ludzie uplasowaliby się pomiędzy bobrem a gibonem białorękim, uważa naukowiec z University of Cambridge. Jest on autorem badania, w którym porównał liczbę...
020
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 10/12/2025
Naukowcy z Uniwersytetu w Genewie (UNIGE) wykazali, że niektóre obszary kory słuchowej ludzkiego mózgu w szczególny sposób reagują na wokalizacje szympansów – naszych najbliższych kuzynów zarówno pod względem filogenetycznym, jak i akustycznym
kopalniawiedzy.pl
Zawołania szympansów mają szczególne znaczenie dla ludzkiego mózgu
Głos jest dla nas podstawowym środkiem komunikacji. Okazuje się jednak, że nasze mózgi nie są wyczulone jedynie na ludzką mowę. Naukowcy z Uniwersytetu w Genewie (UNIGE) wykazali, że niektóre obszary ...
1161
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 10/12/2025
Był jednym z ostatnich żyjących kuzynów Homo sapiens. Gatunek przez ponad milion lat żył z izolacji na wulkanicznej wyspie Flores w dzisiejszej Indonezji, aż przed 50 000 laty nagle zniknął.
kopalniawiedzy.pl
Dlaczego zniknął hobbit z Flores? Odpowiedź znaleziono w jaskini i zębach karłowatego słonia
Homo floresiensis, zwany hobbitem z Flores, to jeden z wielu gatunków człowieka, które żyły na Ziemi i nie przetrwały do dni dzisiejszego. Był jednym z ostatnich żyjących kuzynów Homo sapiens. Gatunek...
052
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 10/12/2025
Lwy mieszkały na terenie dzisiejszej Bułgarii od epoki kamienia po epokę miedzi. Część z kości, które znaleziono na terenie osad epoki miedzi nosi ślady nacięć, co wskazuje, że ludzie czasami polowali na lwy, a zdobycz taka była ceniona przez społeczności osiadłe wzdłuż brzegów Morza Czarnego.
kopalniawiedzy.pl
Tysiące lat temu mieszkaniec dzisiejszej Bułgarii przeżył atak lwa
Lwy mieszkały na terenie dzisiejszej Bułgarii od epoki kamienia po epokę miedzi, chociaż ich szczątki rzadko spotyka się w kontekście archeologicznym. Jednak przynajmniej część z kości, które znalezio...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 09/12/2025
Naukowcy z Uniwersytetu Stanforda opublikowali wyniki badań Global AI Vibrancy Tool 2025, których celem jest opisanie i porównanie jak silny, dynamiczny i rozwinięty jest przemysł AI w różnych krajach. Ocena obejmuje analizę dla lat 2017–2024 Raport opisuje ekosystem AI w 36 krajach, w tym w Polsce.
kopalniawiedzy.pl
Gdzie najlepiej rozwija się sztuczna inteligencja. Światowa czołówka bez niespodzianek
Naukowcy z Uniwersytetu Stanforda opublikowali wyniki badań Global AI Vibrancy Tool 2025, których celem jest opisanie i porównanie jak silny, dynamiczny i rozwinięty jest przemysł AI w różnych krajach...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 09/12/2025
We Francji przeprowadzono wielkie badania kohortowe, których celem było sprawdzenie śmiertelności wśród osób zaszczepionych na COVID-19 i porównanie ich ze śmiertelnością osób, które nie zostały zaszczepione. Analiza objęła w sumie ponad 28 milionów osób.
kopalniawiedzy.pl
Przyjrzeli się milionom osób, by sprawdzić, czy szczepienia na COVID-19 zwiększają ryzyko zgonu
We Francji przeprowadzono wielkie badania kohortowe, których celem było sprawdzenie śmiertelności wśród osób zaszczepionych na COVID-19 i porównanie ich ze śmiertelnością osób, które nie zostały zaszc...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 08/12/2025
Są rodzajem autostrad, po których materia i pęd są przekazywane do galaktyk. Sąsiadujące włókna, zawierające wiele galaktyk obracających się w tym samym kierunku, same wydają się wirować. Są świetnymi układami, do badania, w jaki sposób współczesne galaktyki zyskały obecną materię oraz moment pędu.
kopalniawiedzy.pl
Astronomowie znaleźli jedno z największych kosmicznych włókien
Włókna, jedne z największych struktur w kosmosie, tworzą rozległe przypominające nici formacje galaktyk i ciemnej materii. Są jednocześnie rodzajem autostrad, po których materia i pęd są przekazywane ...
011
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 08/12/2025
Ten owad o budzących respekt rozmiarach ma jednak naturalnych wrogów. Nie wiadomo jednak było, czy zwierzęta polujące na szerszenia azjatyckiego potrafią uniknąć użądlenia, czy też są odporne na jego jad. Postanowił to sprawdzić Shinji Sugiura z Podyplomowej Szkoły Nauk Rolniczych w Kobe.
kopalniawiedzy.pl
Szerszeń azjatycki kontra żaba. Jak płaz radzi sobie z dużym owadem
Największy na świecie szerszeń – Vespa mandirinia (szerszeń azjatycki) – straszy nas ostatnimi laty z sensacyjnych prasowych nagłówków. Jego użądlenie jest bardzo bolesne. Ten owad o budzących respekt...
010
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 06/12/2025
Rozwój tego typu miejsc w dłuższej perspektywie oznacza kłopoty dla centrów miast i utrudnia prowadzenie rozsądnej polityki. Będzie tak dopóki nie powstaną związki metropolitalne, które pozwalałyby na prowadzenie inwestycji czy oferowanie usług nieograniczających się do granic administracyjnych
kopalniawiedzy.pl
Polska – kraj wsi czy miast?
Na skutek rozkładu systemu planowania przestrzennego powstały „niedomieścia”, czyli takie dziwne twory nie będące ani wsią, ani miastem. Nie chodzi tu jednak o dobrze zaplanowane osiedla jak Podkowa L...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 05/12/2025
Martin Bauch z Instytutu Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza oraz Ulf Büntgen z University of Cambridge uważają, że do pandemii Czarnej Śmierci, która w połowie XIV wieku mogła zabić nawet połowę populacji Europy, przyczynił się... wybuch wulkanu w tropikach.
kopalniawiedzy.pl
Wybuchy wulkanów przyczyniły się do epidemii Czarnej Śmierci
Martin Bauch z Instytutu Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza oraz Ulf Büntgen z University of Cambridge uważają, że do pandemii Czarnej Śmierci, która w połowie XIV wieku mogła zabić naw...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 05/12/2025
Zawarte w nim zapiski powstawały w latach 1478–1518. To imponujące świadectwo geniuszu mistrza renesansu. Zawiera on informacje dotyczące inżynierii, malarstwa, geografii, fizyki, chemii, projekty odzieży czy bajki. Możemy podziwiać w nim projekty katapult i dźwigów oraz prywatne notatki Leonarda.
kopalniawiedzy.pl
Zdigitalizowany Codex Atlanticus – największy zbiór pism i rysunków Leonarda da Vinci
Codex Atlanticus, największy zbiór pism i rysunków Leonarda da Vinci, rzadko jest udostępniany publiczności. Zawarte w nim zapiski powstawały w latach 1478–1518. To imponujące świadectwo geniuszu mist...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 04/12/2025
Uczeni z Instytutu Badań nad Metabolizmem im. Maxa Plancka karmili ciężarne myszy zdrową dietą o niskiej zawartości tłuszczu, która pachniała tłuszczem. U myszy metabolizm się nie zmienił, ale ich dzieci silniej reagowały na dietę wysokotłuszczową, rozwijała się u nich otyłość i insulinooporność
kopalniawiedzy.pl
Sam zapach tłuszczu podczas ciąży wystarczy, by u dziecka rozwinęła się otyłość
Sam zapach tłustego pożywienia, który czuje dziecko w okresie płodowym oraz w czasie karmienia piersią, zwiększa ryzyko otyłości i cukrzycy typu 2. w dorosłym życiu. Uczeni z Instytutu Badań nad Metab...
011
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 04/12/2025
Piszemy na nowo historię klasyczną. Kot domowy pojawił się w Europie nie dzięki pierwszym rolnikom z Bliskiego Wschodu, a za pośrednictwem późniejszych sieci handlowych na Morzu Śródziemnym, mówi Bea De Cupere z Belgijskiego Królewskiego Instytutu Nauk Naturalnych
kopalniawiedzy.pl
Kot domowy trafił do Europy zaledwie 2000 lat temu. Przybył z Afryki nie z Bliskiego Wschodu
Udomowione koty pojawiły się w Europie zaledwie 2000 lat temu, czytamy na łamach Science. Piszemy na nowo historię klasyczną. Kot domowy pojawił się w Europie nie dzięki pierwszym rolnikom z Bliskiego...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 03/12/2025
Archeolodzy znaleźli rzymskie monety, elementy konstrukcyjne pierwszego bazylejskiego basenu na wolnym powietrzu oraz średniowieczną pieczęć. I to właśnie ona w największym stopniu przyciągnęła uwagę specjalistów.
kopalniawiedzy.pl
W Bazylei archeolodzy znaleźli średniowieczną pieczęć kantora miejscowej katedry
Podczas renowacji nadbrzeżnego muru, położonego poniżej tarasu widokowego Pflaz na tyłach Katedry w Bazylei, trafiono na zabytki z liczącej ponad 2000 lat historii miasta. Archeolodzy znaleźli rzymski...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 03/12/2025
W środkowym i górnym miocenie (12,4–5,3 milionów lat temu), gdy klimat był znacznie cieplejszy, a rozległe obszary podmokłe zapewniały obfitość pożywienia, istniały 12-metrowe kajmany czy słodkowodne żółwie o długości przekraczającej 3 metry
kopalniawiedzy.pl
Anakondy – prehistoryczne giganty we współczesnym świecie
W przeszłości po Ziemi chodziły liczne gatunki wielkich zwierząt. W środkowym i górnym miocenie (12,4–5,3 milionów lat temu), gdy klimat był znacznie cieplejszy, a rozległe obszary podmokłe zapewniały...
100
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 02/12/2025
W raporcie przygotowanym przez University of Oxford i ponad 60 firm prawniczych uwzględniono 37 krajów (jako kraj potraktowano Kalifornię), w tym Polskę i największych światowych emitentów CO2 – Chiny, USA oraz Indie. Państwa te odpowiadają za 85% światowej emisji i 87% światowego PKB.
kopalniawiedzy.pl
Jak Chiny, USA, Polska czy UE realizują politykę klimatyczną? Ujawnia to analiza ich prawa
Analiza regulacji i przepisów prawnych pokazuje, jak objęte nią kraje dążą – bądź nie – do realizacji celów klimatycznych. W raporcie przygotowanym przez University of Oxford i ponad 60 firm prawniczy...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 02/12/2025
Dlatego też niestraszna im gorączka, która jest jednym ze sposobów, w jaki organizm powstrzymuje wirusy przed powielaniem się. Badacze poinformowali na łamach Science o zidentyfikowaniu genu decydującego o wrażliwości wirusów na temperatury.
kopalniawiedzy.pl
Dlaczego ptasia grypa jest tak niebezpieczna dla ludzi? To przez gen PB1
Wirusy ptasiej grypy są szczególnie niebezpieczne dla ludzi, gdyż potrafią przetrwać i namnażać się w wyższych temperaturach niż wirus typowej ludzkiej grypy, informują naukowcy z University of Cambri...
001
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 02/12/2025
Uczeni jednocześnie dokonali transplantacji komórek macierzystych krwi i komórek wysp trzustkowych od dawcy niepasującego immunologicznie. U myszy, które już chorowały na cukrzycę typu I doszło do całkowitego wyleczenia, a u myszy podatnych na tę chorobę, cukrzyca się nie pojawiła
kopalniawiedzy.pl
Udało się wyleczyć myszy z cukrzycy typu I. Kolejny cel: ludzie
Naukowcy z Uniwersytetu Stanforda wyleczyli myszy z cukrzycą typu I. Uczeni jednocześnie dokonali transplantacji komórek macierzystych krwi i komórek wysp trzustkowych od dawcy niepasującego immunolog...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 01/12/2025
Jednym z kluczowych elementów jest równowaga między gatunkami bakterii. Jej zachwianie może prowadzić nie tylko do chorób układu trawienia, ale też do otyłości, chorób układu odpornościowego czy chorób psychicznych Mikrobiom jelit wpływa na bezsenność, rozwój mózgu, starzenie się układu krwionośnego
kopalniawiedzy.pl
Chemikalia, z którymi na co dzień się stykamy, zaburzają pracę mikrobiomu jelit
Jelita ludzi na całym świecie zamieszkuje w sumie około 4500 gatunków bakterii. U pojedynczej osoby jest to od 160 do około 1000 gatunków. Ich obecność jest nam niezbędna do życia i prawidłowego funkc...
010
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 01/12/2025
Każdego roku przyczynia się ono do ponad 6 milionów nadmiarowych zgonów. W Polsce największym źródłem zanieczyszczenia powietrza jest ogrzewanie prywatnych domów, dlatego też w redukcji zanieczyszczenia niezwykle istotna jest u nas świadomość społeczna
kopalniawiedzy.pl
Co Polacy wiedzą o zanieczyszczeniu powietrza? Młodzi mają mniejszą świadomość niż starsi
Zanieczyszczenie powietrza to jedno z największych zagrożeń zdrowotnych we współczesnym świecie. Każdego roku przyczynia się ono do ponad 6 milionów nadmiarowych zgonów. W Polsce największym źródłem z...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 29/11/2025
Uczeni wykazali, że w wodach Morza Bałtyckiego i Morza Północnego znajdują się metale ziem rzadkich, których obecność bezpośrednio powiązali ze środkami kontrastującymi.
kopalniawiedzy.pl
Bałtyk i Morze Północne zanieczyszczone środkami kontrastującymi MRI
Bałtyk i Morze Północne są zanieczyszczone środkami kontrastującymi używanymi przy rezonansie magnetycznym, informuje geochemik profesor Michael Bau i jego zespół badawczy z Constructor University w B...
100
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 28/11/2025
Zmiany te służą różnym sposobom myślenia, dorastania, dojrzewania i ostatecznego schyłku. Badacze zauważyli je na obrazach z rezonansu magnetycznego z dyfuzją (DWI), wykonanych u 3802 osób w wieku od 0 do 90 lat.
kopalniawiedzy.pl
Pięć epok ludzkiego mózgu. Uczeni zidentyfikowali cztery punkty zwrotne w naszym życiu
Ludzki mózg przechodzi cztery poważne zmiany strukturalne, które wyznaczają pięć głównych epok jego życia, poinformowali naukowcy z University of Cambridge i University of Pittsburgh. Zmiany te służą ...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 28/11/2025
Pozwalają one muzeom, które są zarejestrowane jako instytucje charytatywne i nie zostały uznane za muzea narodowe, przekazanie za granicę zabytków na podstawie „zasad moralnych”.
kopalniawiedzy.pl
Brytyjskie muzea mogą łatwiej zwracać zabytki. Nowe przepisy nie dotyczą British Museum
W Wielkiej Brytanii zaczęły obowiązywać przepisy, które ułatwiają zwrot zabytków do państw ich pochodzenia. Pozwalają one muzeom, które są zarejestrowane jako instytucje charytatywne i nie zostały uzn...
010
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 28/11/2025
Wyniki badań przeprowadzonych przez profesor Simone Pika, doktora Basa van Boekholta – oboje w Uniwersytetu w Osnabrück – i doktor Alexandrę Bosshard z Uniwersytetu w Zurychu pokazują, że podstawowe zasady ludzkiej komunikacji są znacznie starsze niż sądzono.
kopalniawiedzy.pl
Schemat komunikacji szympansów jest uderzająco podobny do ludzkiego
Badacze z Niemiec i Szwajcarii zauważyli u szympansów wzorce komunikacji podobne do tych, jakie stosują ludzie. Wyniki badań przeprowadzonych przez profesor Simone Pika, doktora Basa van Boekholta – o...
020
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 27/11/2025
W 1933 r. Fritz Zwicky zauważył, że galaktyki w gromadzie Coma poruszają się tak szybko, iż – biorąc pod uwagę oddziaływanie samej materii – niektóre powinny zostać wyrzucone z gromady. Przeprowadził wyliczenia, z których wynikało, że większość masy galaktyk musi pochodzić z niewidocznej materii.
kopalniawiedzy.pl
Ciemna materia złapana? W końcu mamy bezpośredni dowód na jej istnienie?
W 1933 roku astronom Fritz Zwicky zauważył, że galaktyki w gromadzie Coma poruszają się tak szybko, iż – biorąc pod uwagę oddziaływanie samej materii – niektóre z nich powinny zostać wyrzucone z groma...
011
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 27/11/2025
Autorzy badań z 2016 roku zauważyli wśród muzyków nadmierną śmiertelność spowodowaną chorobami wątroby, samobójstwami, zabójstwami, wypadkami i przedawkowaniem narkotyków. Zagadką natomiast pozostaje, czy sama sława może być przyczyną skrócenia życia.
kopalniawiedzy.pl
Sława zabija. Sławni piosenkarze żyją krócej niż ich koledzy
Przeprowadzone w przeszłości badania wykazały, że średnia długość życia muzyków jest niższa niż średnia dla społeczeństwa, w jakim żyją. Autorzy badań z 2016 roku zauważyli wśród muzyków nadmierną śmi...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 26/11/2025
U wszystkich zwierząt, w tym i u człowieka, podczas infekcji dochodzi do ograniczenia kontaktów społecznych. Kiedy jesteśmy chorzy, nie mamy ochoty wychodzić i spotykać się z innymi. Taki mechanizm chroni innych ludzi przed zarażeniem, z drugiej zaś strony, pozwala nam odpocząć w domu.
kopalniawiedzy.pl
Gdy chorujemy, mózg zmusza nas do ograniczenia kontaktów społecznych
U wszystkich zwierząt, w tym i u człowieka, podczas infekcji dochodzi do ograniczenia kontaktów społecznych. Kiedy jesteśmy chorzy, nie mamy ochoty wychodzić i spotykać się z innymi. Taki mechanizm ch...
010
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 26/11/2025
To wyjątkowe urządzenie pracuje na niskiej orbicie okołoziemskiej od 20 lat, obserwując rozbłyski gamma, najbardziej energetyczne wydarzenia w kosmosie od czasu Wielkiego Wybuchu.
kopalniawiedzy.pl
NASA szykuje wyjątkową misję ratunkową. Jeśli się uda, przejdzie do historii
W przyszłym roku będziemy świadkami unikatowej misji, której celem jest uratowanie kosmicznego teleskopu Swift Observatory. To wyjątkowe urządzenie pracuje na niskiej orbicie okołoziemskiej od 20 lat,...
0111
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 26/11/2025
Pojawiło się wówczas pytanie, czy to jedyna struktura, czy tez w Pasie Kuipera istnieją inne. Zespół naukowców z Princeton University, kierowany przez Amira Siraja, doniósł właśnie o zauważeniu kolejnej struktury.
kopalniawiedzy.pl
W Pasie Kuipera zauważono nieznaną wcześniej strukturę
W 2011 roku Jean-Marc Petit z Institut UTINAM odkrył w Pasie Kuipera wyraźne zagęszczenie obiektów o małym nachyleniu względem ekliptyki. Nazwał je „jądrem” Pasa. Pojawiło się wówczas pytanie, czy to ...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 25/11/2025
„Mała księga egzoplanet” cieszyła się wyjątkowym zainteresowaniem. :) Zwycięzcami naszego konkursu zostali Elwira Mierzwińska, Maciej Pęksa i Krzysztof Lewandowski. I to właśnie do nich trafi książka. Gratulujemy :)
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 25/11/2025
Aerozole wpływają na tworzenie się chmur i ich jasność, co ma wpływ na bilans energetyczny Ziemi. Chmury powstające z udziałem takich zanieczyszczeń są jaśniejsze i odbijają więcej promieniowania słonecznego. To wywołuje efekt chłodzący, który maskuje znaczną część ocieplenia.
kopalniawiedzy.pl
Wpływ piractwa na chmury nad Atlantykiem. Naukowcy korzystają z naturalnego eksperymentu
W styczniu 2020 roku zaczęły obowiązywać ostrzejsze normy zawartości siarki w paliwie używanym w transporcie morskim. Ich celem jest zmniejszenie zanieczyszczenia związkami siarki. Aerozole wpływają n...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 25/11/2025
Kobiety i dzieci pochodzili spoza lokalnej społeczności. Zostali przyprowadzeni na miejsce znalezienia ich szczątków jako zapasy żywności. Akt kanibalizmu nie miał nic wspólnego z rytuałami, gdyż układ kości i znalezione na nich ślady są takie same, jak na kościach zwierząt z tego samego miejsca.
kopalniawiedzy.pl
Kobiety i dzieci zjedzone przez pobratymców. Ofiary zostały starannie wybrane
Kości neandertalczyków znalezione w Troisième caverne de Goyet w Belgii należały do kobiet i dzieci zjedzonych przez przedstawicieli swojego gatunku, stwierdzili badacze. W belgijskiej jaskini odkryto...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 24/11/2025
Pamiętacie Kosztelę czy Glogierówkę, stare odmiany jabłek, których nie sposób kupić w sklepach, bo zostały wyparte przez przemysłowe rolnictwo z jego „idealnymi” produktami? Zapraszamy do wywiadu z Ryszardem Rawskim, opiekunem Kolekcji Historycznych Odmian Jabłoni w Ogrodzie Botanicznym PAN.
kopalniawiedzy.pl
Kosztela, Glogierówka, Ananas Berżenicki. Gdzie się podziały tamte jabłonie?
Kolekcja Historycznych Odmian Jabłoni ma charakter unikatowy w skali kraju i od czasu sprowadzenia pierwszych odmian w 1987 z Sadowniczego Zakładu Doświadczalnego w Prusach do chwili obecnej, znajduje...
081
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 24/11/2025
Rzeźba to dzieło J. Sanborna i zawiera 4 zaszyfrowane teksty. Z czwartym wciąż zmagają się amatorzy i specjaliści z całego świata. Niedawno zorganizowano aukcję, a zwycięzca zapłacił 963 000 USD za spotkanie z Sanbornem, który przekaże mu archiwum dotyczące Kryptosa. To jednak nie koniec zagadek.
kopalniawiedzy.pl
Milion dolarów za rozszyfrowanie ostatniej części Kryptosa z siedziby CIA. To jednak nie koniec.
Anonimowy kupiec zapłacił niemal milion dolarów za informacje pozwalające na odczytanie ostatniej części tekstu umieszczonego na Kryptosie, rzeźbie stojącej na dziedzińcu siedziby CIA w Langley. Rzeźb...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 24/11/2025
W wyniku zderzenia doszło do zmiany orbity Ziemi, a ze szczątków powstałych po zderzeniu uformował się Księżyc. Mógł on powstać w ciągu zaledwie kilku godzin. Theia zaś uległa całkowitemu zniszczeniu. Jej ślady pozostały jednak w Ziemi i Księżycu.
kopalniawiedzy.pl
Wiemy, skąd pochodziła planeta, która zderzyła się z Ziemią i dzięki której powstał Księżyc
Około 4,5 miliarda lat temu, w młodą proto-Ziemię uderzyła Theia, planeta wielkości Marsa. To był niezwykle istotny moment w historii naszej planety. W wyniku zderzenia doszło do zmiany orbity Ziemi, ...
0150
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 22/11/2025
Dotyka ono 0,4% dzieci i 35,2% osób dorosłych. Naukowcy z Weill Cornell Medicine donieśli, że nadciśnienie wpływa negatywnie na naczynia krwionośne mózgu, neurony i istotę białą, a wpływ ten jest widoczny na długo zanim choroba wywołuje mierzalne zmiany ciśnienia krwi.
kopalniawiedzy.pl
Nadciśnienie uszkadza mózg zanim jeszcze wzrośnie ciśnienie krwi
Nadciśnienie to jeden z głównych czynników chorób i zgonów w krajach wysoko rozwiniętych. W Polsce zmaga się z nim około 11 milionów Polaków. Dotyka ono 0,4% dzieci i 35,2% osób dorosłych. Nie wszyscy...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 21/11/2025
Międzynarodowa misja archeologiczna zidentyfikowała tam imponujące struktury związane z produkcją oliwy, w tym dwa torcularia – zakłady wytwarzające oliwę. Jeden z nich był drugim pod względem wielkości tego typu miejscem w Imperium Romanum.
kopalniawiedzy.pl
W Tunezji znaleziono drugą największą fabrykę oliwy Imperium Rzymskiego
W pobliżu dawnego rzymskiego miasta Cillium – obecnie Kasserine w Tunezji – znaleziono olbrzymią fabrykę oliwy. Międzynarodowa misja archeologiczna zidentyfikowała tam imponujące struktury związane z ...
000
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 20/11/2025
JUNO jest pierwszym na świecie wielkim wykrywaczem neutrin nowej generacji. Wstępne wyniki wskazują, że urządzenie w pełni spełnia założenia techniczne, a w niektórych obszarach działa lepiej, niż się spodziewano.
kopalniawiedzy.pl
Chiński detektor neutrin nowej generacji dostarczył pierwszych wyników naukowych
Instytut Fizyki Wysokich Energii Chińskiej Akademii Nauk poinformował, że po ponad dziesięciu latach prac projektowych i konstrukcyjnych uruchomiono Podziemne Obserwatorium Neutrin Jiangmen (JUNO) i o...
020
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 20/11/2025
Naukowcy z eksperymentu ALPHA poinformowali na łamach Nature, że obecnie są w stanie uzyskać ponad 15 000 atomów antywodoru w czasie krótszym niż 7 godzin. Jeszcze 10 lat temu uznano by to za science fiction, mówi rzecznik prasowy ALPHA Jeffrey Hangst.
kopalniawiedzy.pl
W Fabryce Antymaterii atomy antywodoru powstają 8-krotnie szybciej niż dotychczas
Nowa technika chłodzenia w Fabryce Antymaterii w CERN-ie pozwala na 8-krotnie szybszą produkcję atomów antywodoru. Naukowcy z eksperymentu ALPHA poinformowali na łamach Nature, że obecnie są w stanie ...
0244
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 19/11/2025
Matilda Brindle, Catherine F. Talbot oraz Stuart West, przeprowadzili pierwsze badania, w ramach których zrekonstruowali ewolucję pocałunku wykorzystując podejście międzygatunkowe i drzewo ewolucyjne naczelnych. Doszli do niezwykle interesujących wniosków.
kopalniawiedzy.pl
Całowanie pojawiło się wiele milionów lat temu i przetrwało próbę czasu?
Całowanie występuje u wielu gatunków zwierząt, ale z ewolucyjnego punktu widzenia to zagadka. Niesie ze sobą ryzyko transmisji chorób, a nie daje oczywistych korzyści. W wielu ludzkich kulturach ma on...
030
KopalniaWiedzy.pl @kopalniawiedzy.bsky.social · 19/11/2025
Zwierzęta są poddawane genetycznym modyfikacjom, których celem jest powstrzymanie układu odpornościowego dawcy przed rozpoznaniem organu jako obcego, zaatakowanie go i odrzucenie przeszczepu
kopalniawiedzy.pl
Nowojorscy uczeni odwrócili proces odrzucenia świńskiej nerki przeszczepionej człowiekowi
Medycyna na całym świecie ma problem z niedostateczną liczbą dawców organów. By temu zaradzić od dłuższego czasu prowadzi się – z większymi lub mniejszymi sukcesami – prace nad ksenotransplantacją, cz...
010