Een nieuwe weg. Ik verwijderde de apps van mijn telefoon en miste niets. Maar wantrouwen mag geen eindstation zijn: verbieden werkt averechts, verantwoord gebruik vraagt om spelregels. Die zijn het hardst nodig voor kinderen. Toets digitale producten op kindveiligheid zoals speelgoed aan veiligheidsnormen moet voldoen, met de verantwoordelijkheid bij de producent.

Deel 3: De keerzijde. Een algoritme las uit mijn 3.232 tweets een treffend persoonlijkheidsprofiel, Facebook herkende 1,4 miljard gezichten en in Shenzhen werd het sociaal kredietsysteem werkelijkheid. Cambridge Analytica gaf de genadeklap: onze data bleken handelswaar, de mondige burger een doelwit voor manipulatie.

Deel 2: Meten is weten. Fitness-apps, Strava-segmenten en wearables verrijkten mijn sportbeleving; op de Vliet mocht ik mij King of Mountain Verse Eieren noemen. Maar digitale epo bewees hoe makkelijk data te manipuleren zijn, en sensoren op de huid riepen de vraag op wie er meekijkt. De eerste barstjes in het vertrouwen werden zichtbaar.

YouTube video by Stephan Konings

Deel 1: De belofte. Als beginnend blogger op Mindz.com geloofde ik heilig in de netwerksamenleving: burgers en consumenten aan zet, kennis delen als het nieuwe vermenigvuldigen. Mijn kritiek richtte zich op trage overheden en dove politici, niet op de technologie zelf. Wie waarschuwde voor de zwarte kant van sociale media, zette ik weg als onheilsprofeet.

Bijna veertig jaar geleden beklom ik voor het eerst de Mont Ventoux, in dichte mist, enkele dagen na de legendarische Tourtijdrit van Jean-François Bernard. Sindsdien liet de berg mij niet meer los: inmiddels staat de teller op vijfenzeventig beklimmingen. In deze blog vertel ik over de hoogte- en dieptepunten van die fascinatie, van een aanrijding door een motor bij Sault in 2001 en de Franse rechtszaak die daarop volgde, tot de beklimming met mijn vijftienjarige zoon in 2012 en een wandeling in de voetsporen van Petrarca met mijn andere zoon in 2017. Tegenwoordig keren wij elk jaar terug naar de Provence, met fietsvrienden of familie, want de zomer is niet compleet zonder de Reus van de Provence.

Thriller van Alan J. Pakula. Met o.a. Robert Redford, Dustin Hoffman, Jason Robards, Jack Warden en Martin Balsam.

DICTU en SSC-ICT gaan samen een gecentraliseerd, soeverein en schaalbaar AI-ecosysteem bouwen voor zo'n 80.000 rijksambtenaren. De blog verbindt die ambitie aan drie lessen uit de podcast Turing Station: toegang tot Amerikaanse AI-modellen is een politieke variabele (het exportverbod van juni 2026 bewees het), schaalbaarheid vereist uitwisselbare modellen met een geteste terugvaloptie, en zonder tokengovernance wordt het ecosysteem onbetaalbaar. Conclusie: niet de technologie maar de governance bepaalt of de ambitie slaagt.

Een reis van de Loire naar de Auvergne is een tocht door de gelaagde tijd van de Europese middeleeuwen, van de kathedraal van Orléans en het pelgrimsoord Rocamadour tot de romaanse abdijkerken van Issoire en Orcival. De Auvergne bewaart in vijf grote romaanse kerken een bouwtraditie die in korte tijd en met grote consistentie werd neergezet, met als resultaat een opmerkelijke eenheid van stijl die geen toeval is maar een overtuiging in steen. De reliekschrijn van de heilige Austremoine in Issoire vertelt in miniatuur het grotere verhaal: gestolen in 1983, teruggevonden in Honolulu in 1990, teruggekeerd in 1992. hij is het kwetsbaarste en meest kostbare object dat de abdij bezit. Erfgoedbeheer heeft zijn paradoxen: Sarlat is zo mooi gerestaureerd dat het onbetaalbaar is geworden voor zijn eigen bewoners, en Rocamadour dreigt te bezwijken onder het gewicht van zijn eigen bekendheid. Pelgrimstochten zijn terug als de oudste en meest eerlijke vorm van erfgoedbeschering, de bereidheid om de moeite te nemen, de stap te zetten, en te erkennen dat iets groter is dan jijzelf.

Jan Boissevain (1836 - 1904): de man die een brug sloeg van Nederland naar Indië Hij gaf zijn broer een bijnaam die hem perfect paste: Pontifex, de bruggenbouwer. Charles Boissevain, journalist en hoofdredacteur van het Algemeen Handelsblad, schreef over zijn broer Jan in zijn familiegeschiedenis Onze Voortrekkers. Wat hij schreef is geen droge levensbeschrijving. Het is een liefdesverklaring aan een man die met visie, volharding en stille bescheidenheid de Nederlandse scheepvaart naar een nieuw tijdperk loodste.

Familie Jean Henri Guillaume Boissevain, zilveren bruiloft in 1868 Wicher, Jean Henri Guillaume, Jelle, Anna Sara Wichers, Willem, Hugo, François, Eduard, Margot Jean Henri Guillaume Boissevain (18…

Hoe Daniel Boissevain (1772–1834) de napoleontische tijd doorstond In 1906 publiceerde Charles Boissevain, journalist en eigenaar van het Algemeen Handelsblad, een familiegeschiedenis onder de titel ‘Onze Voortrekkers’. Daarin nam hij het dagboek over van zijn grootvader Daniël Boissevain, koopman en mede-oprichter van de firma Retemeyer & Boissevain. Wat die dagboekbladzijden onthullen, is een portret van een man die midden in een van de meest turbulente periodes van de Europese geschiedenis gewoon zijn beurs bezocht, met zijn vrouw naar het theater ging en 's avonds met zijn kinderen spekpannenkoeken at.

Herinneringen van Charles Boissevain (1842-1927) Een man van braafheid, kunde en onwankelbaar karakter Een familienaam om trots op te zijn Wanneer ik terugdenk aan mijn overgrootvader Gideon Jeremie Boissevain, dan voel ik een diepe, bijna persoonlijke verbondenheid met deze man die ik nooit heb gekend. Ik heb alles gelezen wat hij achterliet - brieven, aantekeningen in de familiebijbel, notulen van debatavonden - en het is alsof ik hem ken.

YouTube video by RTV Rijnmond Extra

Op 30 november 1944 werden Lies Boissevain, haar zuster Mia, hun moeder Romé en nicht Annemie door de Duitsers opgepakt in Amsterdam, nadat Lies op het Museumplein was betrapt met geheime verzegeldocumenten van de Binnenlandse Strijdkrachten. In het Huis van Bewaring aan de Amstelveenseweg doorstond Lies eenzame verhoren en vijf dagen strafcel in het pikkedonker, gesterkt door een stem die haar aanried niet van tevoren te bedenken wat ze zou zeggen, en een visioen van een reusachtige klok die tot in de hemel reikte. Onopgemerkt door de gevangenen smokkelde een SD-officier, op verzoek van verzetsman Wally van Hall, de belastende dossiers weg, waardoor de verhoren op niets uitliepen en niemand werd verraden. In februari 1945 stonden de vier vrouwen al in de rij voor transport naar Westerbork en een Duits concentratiekamp, maar een geallieerd bombardement op de spoorlijn voorkwam de deportatie op het nippertje; voor Romé met haar witte haar waarschijnlijk een kwestie van leven en dood. Op 6 mei 1945 werden zij vrijgelaten uit het Oranjehotel in Scheveningen, en keerden ze - bleek, mager maar levend - terug naar Amsterdam, waar Lies later in haar memoires “Rode Letters” dit verhaal vastlegde als getuigenis van angst, geloof en onverwoestbare moed.

Het nieuwe coalitieakkoord van D66, VVD en CDA markeert een voorzichtige maar betekenisvolle koerswijziging in het digitale beleid. De coalitie kiest nadrukkelijk voor meer bescherming van jongeren, meer regie op algoritmes en een grotere focus op Europese digitale autonomie. In plaats van vrijblijvende afspraken met big tech wordt ingezet op stapsgewijze regulering, betere IT-expertise binnen de overheid en nauwere Europese samenwerking. De ambities zijn groot, maar dit keer is er meer aandacht voor uitvoerbaarheid, fasering en leren van de praktijk. Daarmee biedt het akkoord een kans om digitalisering realistischer en menselijker vorm te geven.

Het boek van mijn zuster Josine “Het ergste is dat je niet weet wat er met je gebeurt” vertelt het aangrijpende verhaal van de gevangenschap van onze vader tijdens de Tweede Wereldoorlog en laat zien hoe groot de rol van Nederlandse samenwerking met de Duitse bezetter was. De rode draad is dat hij niet door Duitsers, maar door landgenoten werd verraden, gearresteerd, berecht en bewaakt.

De landsadvocaat waarschuwt voor een tweede stikstofcrisis in de maak als de plannen van minister Wiersma doorgaan.

De overheid heeft grote stappen gezet in automatisering, maar echte digitalisering blijft achter. Oude processen zijn sneller geworden, maar zelden fundamenteel vernieuwd. Dat is precies waarom veel AI-initiatieven mislukken: niet door technologie, maar door een gebrek aan organisatieverandering. Digitalisering vraagt om lef, samenwerking en een cultuur die experimenteren mogelijk maakt. Niet de techniek, maar de burger moet het uitgangspunt zijn. Alleen dan kan de overheid de sprong maken van efficiëntie naar echte vernieuwing.

De verkiezingsprogramma’s voor 2025 laten zien dat alle partijen het belang van digitalisering erkennen, maar realisme vaak ontbreekt. Politieke beloften (van deepfakes binnen een uur offline tot een puur Nederlandse AI-fabriek) overschatten wat technisch en organisatorisch haalbaar is.

De Partij voor de Dieren zet terecht sterk in op kinderrechten en privacy in het digitale tijdperk. Dat zijn urgente en onderscheidende thema’s. De uitdaging ligt vooral in uitvoerbaarheid: sommige voorstellen botsen met de technische realiteit. Effectieve bescherming kan juist wél worden bereikt met haalbare maatregelen, zoals smartphonevrije scholen, ouderondersteuning, Europese samenwerking rond privacy, en regels tegen manipulatief ontwerp door Big Tech. Zo kan de PvdD haar waarden vertalen naar beleid dat zowel principieel als praktisch is.

D66 stelt in haar verkiezingsprogramma plannen voor die op het eerste gezicht onrealistisch lijken: tien nieuwe steden en een geheel nieuwe Belastingdienst. Toch raken juist deze voorstellen aan een kernprobleem: kleine oplossingen lossen structurele crises niet meer op. De woningnood en de falende Belastingdienst vragen om lef en visie. Net zoals eerdere generaties het onmogelijke mogelijk maakten met de Deltawerken of Flevoland, kan ook nu groot denken de weg openen naar structurele doorbraken. Groot denken is geen luchtfietserij, maar misschien wel de enige manier om Nederland toekomstbestendig te maken.

De ChristenUnie legt in haar programma de nadruk op bescherming tegen digitale risico’s, maar mist kansen om technologie ook positief in te zetten. Vanuit christelijk-sociale waarden kan de partij juist richting geven aan mensgerichte digitalisering: zorg, onderwijs en gemeenschapszin versterken met technologie. Belangrijke ontbrekende thema’s zijn digitale inclusie, duurzame digitalisering, digitale democratie, ethische AI en innovatie in publieke sectoren.

In juni 2025 reisden wij met een groep kunstliefhebbers in de voetsporen van de Nijmeegse gebroeders Van Lymborch. Van Dijon tot Parijs en Chantilly ontdekten we hoe drie jonge schilders uit Gelderland uitgroeiden tot grondleggers van de West-Europese schilderkunst. Hoogtepunt was het zien van Les Très Riches Heures du Duc de Berry, het beroemdste getijdenboek ter wereld, dat voor het eerst in veertig jaar uit de kluis kwam. Een onvergetelijke reis vol kunst, geschiedenis en verwondering.

Absolute beloften over privacy klinken aantrekkelijk, maar botsen met de werkelijkheid. We kunnen nooit 100% veiligheid én 100% privacy garanderen. Het gaat om de balans: genoeg vrijheid behouden zonder misbruik te faciliteren, genoeg veiligheid waarborgen zonder onze rechten uit te hollen. In plaats van radicale omkeringen, zijn hervormingen binnen bestaande kaders nodig: strengere controle op de Sleepwet, slimmere toepassing van de Digital Services Act, gebalanceerde anonimiteit online en verantwoorde crypto-regulering. Alleen zo bouwen we aan een digitale samenleving die zowel veilig als vrij is.

JA21 wil een nationale cloud, eenvoudiger belastingen en cyberafschrikking. Klinkt daadkrachtig, maar is technisch onhaalbaar.

De inzet van kunstmatige intelligentie (AI) binnen de overheid levert pas waarde op als de organisatie zelf meeverandert. Traditionele structuren, gericht op stabiliteit en risicobeheersing, botsen met de wendbaarheid die AI vereist. MIT-onderzoek toont dat 95% van de AI-pilots strandt omdat generieke tools niet integreren in complexe werkprocessen. Slechts 5% slaagt door AI diep in workflows te verankeren, met geheugen, leerlussen en partnerships. Voor de overheid betekent dit: Behandel AI niet als ICT-project, maar als katalysator voor een nieuwe manier van werken.

Op het eerste gezicht lijken SGP en DENK politieke tegenpolen. Toch liggen hun digitaliseringsplannen verrassend dicht bij elkaar. Beide partijen maken zich zorgen over kwetsbare groepen die achterblijven, waarschuwen voor de macht van big tech en pleiten voor meer cyberveiligheid. Hun motieven verschillen sterk: de SGP kijkt vanuit morele waarden, DENK vanuit gelijkheid en anti-discriminatie. Juist die tegenstelling maakt hun gedeelde zorgen interessant. Het laat zien dat digitalisering geen technisch detail is, maar een politieke kernvraag: hoe beschermen we burgers en beteugelen we de macht van technologie?

GroenLinks-PvdA schetst in haar programma een digitale overheid met één loket, transparante algoritmes en altijd een papieren alternatief. Mooie idealen, maar technisch onhaalbaar en financieel riskant. In onze nieuwste blog analyseren we hoe ook hier de maakbaarheidsillusie op de loer ligt, en welke stappen wél realistisch zijn.

Jarenlang is het overheidsbeleid gebouwd op gelijke behandeling en strikte rechtmatigheid. Dat begon na de Tweede Wereldoorlog bij de opbouw van de verzorgingsstaat en werd vanaf de jaren tachtig door automatisering nog verder aangescherpt. Efficiëntie en standaardisatie waren het doel. Maatwerk en menselijk oordeel verdwenen naar de achtergrond.

De VVD profileert zich als de partij die daadkracht toont tegen digitale dreigingen. In hun verkiezingsprogramma beloven ze snelle en harde maatregelen: van het binnen een uur offline halen van deepfakes tot het verbieden van “verslavende algoritmes”. De intenties zijn begrijpelijk, maar de voorstellen geven blijk van een fundamenteel misverstand over hoe het internet en de technologie daarachter functioneren. De deepfake-belofte…

Op zoek naar de wortels van de familie Boissevain reisden we door de Dordogne, de streek waar stamvader Lucas Bouyssavy in de 17e eeuw vandaan vluchtte tijdens de Hugenotenvervolging. Van het sfeervolle Bergerac, waar zijn geschiedenis begon, volgden we de Dordogne langs Couze en Lalinde, ooit centra van papiermolens en tabakshandel. In Sarlat genoten we van middeleeuwse straten en culinaire hoogstandjes, en in Château de Beynac voelden we de strategische kracht van de rivier die eeuwenlang handel, energie en geschiedenis bepaalde. Een reis vol familiegeschiedenis, gastronomie en het besef dat de Dordogne niet alleen een rivier is, maar een levensader die generaties heeft gevormd.

Het NSC presenteert in haar verkiezingsprogramma bewezen digitaliseringsplannen met portalen, kluizen en once only principes. In de praktijk zijn die voor ons land net zo onhaalbaar als de beloften van VVD en SP. Waarom kan in Nederland niet, wat in Denemarken en Estland wél kan?

Volt Nederland presenteert een digitale agenda die groots durft te denken: een Europees Tech Fund, een minister van Digitale Zaken en een overheid die naar Estlands model volledig digitaal werkt. Het programma ademt visie en ambitie, maar de uitdaging ligt in de praktische uitvoering. Basisinkomen en een “Silicon Europa” vragen om realisme en fasering. De kracht van Volt zit vooral in hun concrete digitale voorstellen: AI-transparantie, algoritmeregels en overheidsdigitalisering die direct uitvoerbaar zijn. Groot denken kan, zolang het slim en stapsgewijs wordt gedaan.

In verkiezingstijd klinkt “minder regels” lekker simpel. Maar de echte uitdaging is een overheid bouwen die als één geheel werkt, helder communiceert en oog heeft voor de mens achter het dossier. Dat vraagt politieke moed: durven schrappen, durven vereenvoudigen en durven accepteren dat niet iedereen er altijd op vooruitgaat.

Politieke partijen zien kunstmatige intelligentie steeds meer als hét antwoord op maatschappelijke problemen. VVD en CDA beloven AI-fabrieken, slankere overheden en efficiëntere diensten. Maar de recente groei van het aantal ambtenaren komt niet door inefficiëntie, maar door herstel van falend beleid: toeslagenaffaire, aardbevingsschade en klimaatdossiers. AI kan ambtenaren ondersteunen, maar geen politieke fouten repareren. Realistische inzet vraagt om drie dingen: slim gebruik voor ondersteunende taken, aanpak van de oorzaken van overheidsuitbreiding, en Europese samenwerking om minder afhankelijk te zijn van Big Tech.