Koorts, diarree en pijn kunnen afweerreacties zijn. Maar de slogan dat symptomen het lichaam zijn dat zichzelf heelt, wordt ondergraven door de evolutionaire geneeskunde waarop hij leunt. Over rookmelders, cholera, chronische pijn en het verschil tussen een vraag en een diagnose.

Een kies zonder klachten moet eruit, en de hypnotiseur zit zelf in de stoel. Wat de literatuur toezegt, waarom druk geen pijn is, en een voorspelling die volgende week kan verliezen. Eerste deel van een tweeluik.

Acht mediums schreven brieven aan rouwenden die ze niet kenden. Blind beoordeeld scoorden die brieven niet beter dan die van vreemden. Over automatisch schrift, en over het verschil tussen een beweging verklaren en een tekst verklaren.

Bij Tony Robbins lopen duizenden mensen over gloeiende kolen, als bewijs dat angst te overwinnen is. Een hypnotherapeut herkent de convincer, en ziet waar de verklaring ontspoort.

Vijftienduizend mensen stapelen drie kwartier lang pijn en ervaren daarna een heftige ontlading. Het idee erachter komt uit 1895 en werd door Freud zelf losgelaten. Wat het onderzoek naar ventileren vindt, waarom activatie een voorwaarde is en geen werkzame stof, en wat er gebeurt als niemand de val opvangt.

Trance zou meetbaar zijn op het EEG. Anesthesiemonitoren zakken inderdaad tijdens een inductie, maar even hard bij mensen die nergens op reageren. Over correlaten zonder vingerafdruk, en een fout die ik zelf maakte.

Stop met roken in één sessie, gegarandeerd. Op de dunste grond van de reeks loopt de belofte het bewijs ver vooruit: van een bescheiden effect bij roken, naar dunner bewijs bij gewicht, naar een onfalsifieerbaar verhaal over het herprogrammeren van het onbewuste. Zesde en laatste stuk.

In een slaaplab verdiept een hypnotische suggestie de diepe slaap echt, zichtbaar op het EEG. Eén schone bevinding, precies daarom niet op te blazen tot een behandeling voor slapeloosheid. Vijfde stuk in de reeks over wat hypnose volgens de literatuur werkelijk kan.

De tandarts heeft nog niets gedaan, en toch neemt het lichaam het al over in de wachtkamer. Hypnose behandelt niet de ingreep maar de angst ervoor. Wat het bewijs draagt, en waar het ophoudt. Vierde stuk in de reeks over wat hypnose volgens de literatuur werkelijk kan.

Waarom werkt hypnose beter bij acute dan bij chronische pijn, terwijl acute pijn juist de belangrijkere signaalfunctie heeft? Een lezersvraag legt bloot waarom chronische pijn een ander beest is — en waar het handvat van hypnose verschuift. Derde stuk in de reeks over wat hypnose volgens de literatuur werkelijk kan.

Een patiënt ondergaat wakker een operatie, zonder narcose. Bewijs dat hypnose verdooft? Bij nader inzien blijkt het geen verdoving maar modulatie — en dat maakt het bewijs juist sterker. Tweede stuk in de reeks over wat hypnose volgens de literatuur werkelijk kan.

Een maag-darmrichtlijn zet hypnotherapie tussen dieet en medicatie in het behandelschema voor prikkelbaredarmsyndroom. Wat het bewijs laat zien — en waar het ophoudt. Eerste stuk in een reeks over wat hypnose volgens de literatuur werkelijk kan.

Vijf technieken beloofden een schakelaar; elke keer bleek het een schikking. Het bindende slotstuk van de techniekenreeks — over de ene motor onder de variatie, en waarom werking geen mechanisme bewijst.

Waarom vuurt een posthypnotische suggestie later, op een teken — zonder dat je weet waarom? Geen ingeplant commando in het onbewuste, maar een uitgesteld voornemen. Deel 5 van de techniekenreeks.

Snelle en show-inducties lijken de zuiverste hypnotische macht — maar juist de dramatiek toont het gewone mechanisme: verwachting, voorselectie en suggestie. Deel 4 van de techniekenreeks.

Derde stuk in de reeks over hypnosetechnieken — wat ze aantoonbaar doen, en welk mechanisme-verhaal eromheen hangt. Deel 1: De schakelaar die geen schakelaar is. Deel 2: De diepte die geen diepte is. De hypnotiseur suggereert dat de arm licht wordt, lichter, dat er een ballon aan trekt. En de arm komt omhoog. Niet met een ruk, maar traag, alsof iemand anders hem tilt.

Wat betekent "dieper" in hypnose? Er is geen dieptemeter — "diepte" is zelfrapportage die meeloopt met suggestie en verwachting. Deel 2 van de techniekenreeks.

Wat doet een hypnose-inductie echt? Niet een schakelaar die het bewuste uitzet, maar een procedure die condities schikt — met verwachting als motor. Opener van de techniekenreeks.

Sommige verhalen over klachten kunnen niet verliezen: verbetering bevestigt ze, verslechtering ook. Over Popper, belief perseverance en de vraag die therapie weer toetsbaar maakt.

Het verhoor van Grapperhaus laat zien wat druk met geheugen doet. Over reconstructie, confabulatie onder dwang en waarom hypnose geen archief opent.

De presuppositie — hoe een coach of therapeut een aanname als vanzelfsprekend binnensmokkelt, zodat je er niet tegenin kunt. Slot van de reeks over therapeutees.

Hoe een losse neiging in NLP-taal verandert in een 'metaprogramma' dat je 'hebt' — reïficatie, en waarom een bruikbare tip nog geen ding in je hoofd bewijst.

De behandelaar die zegt te zien wat jij niet zegt — over koud lezen met gezag, de omgekeerde bewijslast, en het verschil met echte klinische empathie.

Sommige zinnen in coaching en therapie zijn zo gebouwd dat elke reactie ze bevestigt. Over onfalsifieerbare taal, de dooddoener, en het verschil tussen een scherpe observatie en een gesloten lus.

Als het zelf altijd een model is, wat is dan gewoon wakker zijn? Over het doorzichtige zelfmodel, alledaagse trances, en het verschil in graad tussen waak en hypnose.

Een verklaring die als feit over wie je bent wordt gebracht, kan je de moed ontnemen om nog iets te proberen. Over het mechanisme achter neuromythes en labels — en het verschil tussen een metafoor die je gereedschap geeft en een die een deur dichtdoet.

Neuromythes in het onderwijs: de plek waar de coach en de therapeut hun verklaring leerden. Slot van het drieluik over de gevolgen van neuromythes.

Neuromythes in de spreekkamer: hoe een onjuiste uitleg het lijden dat ze verklaart kan gaan voeden. Deel 2 van het drieluik over de gevolgen van neuromythes.

Generative trance van Stephen Gilligan corrigeert terecht de rol van het bewuste, maar blaast het onbewuste op tot een kosmisch veld met kwantumtaal. Werken is niet hetzelfde als waar zijn.

De NLP-claim dat oogbewegingen geheugen en gedachten verraden is herhaaldelijk getoetst en weerlegd. Wat de blik wél prijsgeeft — en wat niet.

Na een sessie voelt het lichter — de lading is eraf. Maar dezelfde opluchting past bij meerdere mechanismen. Dat het werkte, verklaart niet waardoor.

Een placebo werkt zelfs als je eerlijk vertelt dat het een placebo is. Verleidelijk om hypnose dan af te doen als 'gewoon placebo' — maar het bewijs snijdt naar twee kanten.

De spiertest en het vingersignaal gelden als een lijn naar het onbewuste. Maar wat zij melden is geen verborgen waarheid — het is de verwachting van wie de vraag stelt.

Een 'wetenschappelijke' folder over darmpathogenen leest als een hypnotische inductie. Over presuppositie, de Herxheimer-reframe en bewijs dat alleen de vorm van bewijs heeft.

Een gevoel dat in de hypnosesessie verdwijnt, is nog geen bewijs dat het patroon is verschoven. Over context, afleren en wat verandering werkelijk toetst.

Waarom zijn we hypnotiseerbaar? Het mooiste antwoord is een evolutionair verhaal — en juist daarom verdacht. Over aanpassing versus bijproduct, en een oorsprongsverhaal dat groter klinkt dan het bewijs draagt.

Dave Elman definieerde hypnose als het omzeilen van de kritische factor. Maar bestaat die factor wel — en als het onbewuste geen plaats is, wat bewaakt die poortwachter dan? Van Elman tot Erickson.

Hypnose gold lang als kermisattractie en kwakzalverij. Hoe raakte ze uit de gratie — en waarom keert de wetenschappelijke belangstelling juist terug via het verschil tussen mensen, van Mesmer tot de hersenscan?

Een veelgebruikte uitleg belooft dat je je emoties kunt veranderen én dat dat niet kan. De tegenspraak verdwijnt zodra je één woord narekent.

Kinderen onder de zeven zouden continu in hypnose zijn, want veel theta-activiteit. Maar theta duikt overal op, en bij kinderen toont het een brein in aanbouw, geen trance. Over een hersengolf die te veel moet verklaren.

Sommige verklaringen kunnen nooit ongelijk krijgen: lukt de therapie, dan was het de methode; lukt ze niet, dan lag het aan de cliënt. Deel 2 van "Eerlijk over hypnose" laat zien waarom dat geen verklaring is maar een vluchtroute — en waarom een methode die kán falen de enige is die je kunt vertrouwen.

Regressie belooft de oorzaak van een klacht op te diepen. Maar het geheugen is geen harde schijf, en de zoektocht maakt soms herinneringen die er nooit waren.

Priming wordt verkocht als onzichtbaar beïnvloedingswapen. Wat de replicatiecrisis overleefde, en wat niet — en wat dat betekent voor de praktijk.

Dopamine is niet het beloningsstofje, cortisol niet het stresshormoon, oxytocine niet het knuffelhormoon. Over de stofjes als stopwoord in breinboeken.

Waarom de neurowetenschap geen "onderbewuste" vindt maar onbewuste processen — en waarom dat onderscheid de cliënt niet fragmenteert maar heel laat.

Een hooggevoelige onder hypnose leest de woorden niet meer. Geen rolspel — dat is methodologisch ontmanteld. Maar wat dan wel? Een tocht door het werk van Orne, Kinnunen, Bryant, Raz en Dienes.

Wanneer wordt een echte gelijkenis tussen boeddhisme en neurowetenschap te veel beloofd? Een preprint als specimen van de drang tot convergentie.

Als een coachmodel werkt, mag het dan gebruikt worden — ook al heeft de wetenschap er afstand van genomen? Over de verborgen kosten van neuromythes in coaching.

Wat als VR, AI en neurofeedback samen een hypnotherapeutisch systeem vormen dat objectief meet wat een mens alleen kan aanvoelen? De cijfers van Therabot, EEG-markers voor trance en sycofante chatbots maken de discussie scherper dan de hypnose-community lief is.

Hypnose werkt — daar zijn de meeste onderzoekers het over eens. Over de vraag waarom hypnose werkt, woedt al decennia een wetenschappelijk debat. Is er sprake van een echte trance, een veranderde bewustzijnstoestand? Of is hypnose te verklaren uit alledaagse processen als verbeelding, verwachting en sociale rol? Een verkenning van het oudste meningsverschil in het veld — en de integratieve modellen die het debat voorbij proberen te gaan.