evrensel.net
ABD'nin eski Şam büyükelçisi Ford: Colani’yi siyasete biz taşıdık
ABD'nin eski Şam Büyükelçisi Robert Ford, Suriye'deki Heyet Tahrir el Şam (HTŞ) lideri Ebu Muhammed el Colani’nin yıllarca terör listelerinde yer alan bir figürken, İngiltere merkezli bir sivil toplum kuruluşunun yürüttüğü inisiyatifle “siyasete kazandırıldığını” iddia etti.
Sky News Arabia'nın aktardığına göre, Baltimore’daki Uluslararası İlişkiler Konseyi’nde bu ay başında konuşan Ford, Colani ile temasa, 2023’te bir İngiliz sivil toplum kuruluşunun yürüttüğü çatışma çözüm projesi kapsamında başladığını belirtti. Ford, bu girişimin bir Avrupa ekibi tarafından yürütüldüğünü, kendisinin de bu ekipte yer aldığını söyledi.
Ford'a göre amaç Colani’yi “siyasete kazandırmaktı.” Ford, ilk etapta bu davete mesafeli yaklaştığını şu sözlerle anlattı: “Kendimi turuncu bir tulum içinde, boynumda bıçakla hayal ettim. Ama onunla daha önce görüşenlerle konuştuktan sonra bu fırsatı değerlendirmeye karar verdim.”
Üç kez görüşme yapıldı
Ford, Colani ile ilk görüşmesini Mart 2023’te yaptığını, Eylül ayında ikinci bir buluşmanın gerçekleştiğini ve son olarak Ocak 2025’te Şam’daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda bir araya geldiklerini açıkladı.
Ford, bu görüşmelerin Colani’nin siyasi dönüşüm sürecinde birer dönüm noktası olduğunu belirtti. “İlk görüşmemizde konuşmalar oldukça medeni bir havada geçti” diyen Ford, ilk karşılaşmalarını şöyle anlattı:
“Uzun sakallı, askeri kıyafetli haliyle yanımda oturuyordu. Arapça dedim ki: ‘Seninle yan yana oturacağımı asla hayal etmezdim.’ O da aynı sakinlikle, ‘Ben de’ diye yanıtladı.”
Ocak 2025’te Şam’daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda bir araya geldikleri son görüşmeye dair Ford, “Ona dedim ki: ‘Seni burada göreceğimi asla düşünmezdim.’ O da gülümseyerek yanıtladı: ‘Sizi şaşırtmayı severim Sayın Büyükelçi” dedi.
2016'da El Kaide'den koptu
Ford’a göre Colani’nin dönüşümü üç görüşmeyle sınırlı değil. Temel değişim, 2016’da örgütünün El Kaide’den ayrıldığını ilan etmesiyle başladı.
Ford’a göre Colani, o tarihten itibaren, kendisini daha ılımlı bir figür olarak tanıtmaya ve uluslararası meşruiyet kazanmaya çalıştı.
Sky News Arabia’ya konuşan Independent Medya Grubu Direktörü Ali Cemalu, Ford’un açıklamalarını mantıklı buldu.
Temasların 2020 yılında başlamış olabileceğini savunan Cemalu, “Ford’dan önce başka gazeteciler, istihbaratçılar veya politikacılarla görüşmüş olması muhtemel. Ancak bu süreci kamuoyuna taşıyan ilk kişi Ford oldu” dedi.
Sivil kurumlar devrede
Colani’nin yeniden meşrulaştırılmasında İngiliz menşeli bir STK’nın görev almasına ilişkin konuşan Cemalu, bunun olağan olduğunu savundu.
Cemalu, “CIA gibi kurumların doğrudan sürece dahil olması hem siyasi açıdan riskli olurdu hem de Colani’nin imajına zarar verirdi. Bu yüzden sivil, deneyimli yapılar tercih ediliyor” dedi.
Cemalu, Colani’nin geçirdiği dönüşümün Doğu’da ve Batı’da şaşkınlıkla karşılandığını belirterek, şunları söyledi: “Kara listelerde yer alan bir isim, şu anda karmaşık bir ülkeyi yöneten, halk desteğine sahip bir lider haline geldi.”
Robert Ford'un Suriye geçmişi
Robert Ford, 2011-2014 yılları arasında ABD’nin Şam Büyükelçisi olarak görev yapmış, özellikle Suriye’deki halk ayaklanmasının ilk dönemlerinde Hama gibi kentlere yaptığı ziyaretlerle dikkat çekmişti. Bu ziyaretler, Esad hükümetinin tepkisini çekmiş ve Ford’un geri çağrılmasına yol açmıştı.
Emekliye ayrıldıktan sonra da Ford, Amerikan düşünce kuruluşlarında Suriye üzerine etkili analiz ve değerlendirmeler yapmaya devam etti.
Trump'tan Colani’ye destek
Konuyla ilgili çarpıcı bir detay da ABD’nin eski Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey’den geldi. Jeffrey, daha önce Independent Arabia'ya verdiği bir röportajda, “Colani’nin yükselişinin 2018’de Donald Trump tarafından atılan bir adımla güvence altına alındığını” ileri sürdü.
Jeffrey’e göre Trump, Eylül 2018’de Esad, İran ve Rusya’ya İdlib’e saldırmamaları konusunda net bir mesaj gönderdi. Bunun ardından ABD insani yardımlarını artırarak bölgeyi koruma altına aldı. Bu gelişmelerin, Colani’nin siyasi geleceğini garanti altına alan dönüm noktası olduğu vurgulandı. (Dış Haberler)
